به روز رسانی شده در : شنبه 5 خرداد 1403 | ارسال مطلب
مهم ترین عناوین :
باستان
1402/07/28
ابوالفضل فدائی
4218 بازدید

فلسطین مهد ادیان توحیدی تاریخ و محل تلاقی تمدن‌هاست. فلسطین علاوه بر جایگاه دینی که مهد انبیاء و ادیان آسمانی است، به دلیل قرار گرفتن در خاورمیانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است . آنچه که در مجامع بین المللی به عنوان «فلسطین» شناخته شده، نوار غزه و کرانه باختری است

سرای تاریخ : فلسطین مهد ادیان توحیدی تاریخ و محل تلاقی تمدن‌هاست. فلسطین علاوه بر جایگاه دینی که مهد انبیاء و ادیان آسمانی است، به دلیل قرار گرفتن در خاورمیانه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است . آنچه که در مجامع بین المللی به عنوان «فلسطین» شناخته شده، نوار غزه و کرانه باختری است و سرزمین‌های اشغال شده توسط صهیونیست‌ها تحت عنوان اسرائیل شناخته می‌شود. امّا با توجه به اعتقاد مسلمانان مبنی بر اینکه صهیونیست‌ها سرزمین فلسطین را اشغال کرده‌اند. هرگاه در ضمن این مقاله کلمه فلسطین به کار برده شود منظور تمام خاک فلسطین پیش از تقسیم است.

 

خلاصه اطلاعات  درباره  فلسطین
نام رسمی فلسطین
جمعیت کل ۸ میلیون نفر (۲۰۰۲م)
مساحت ۲۷ هزار کیلومتر مربع
حکومت جمهوری
پایتخت بیت المقدس
شهرهای مهم غزه، بیت لحم، الخلیل
ادیان(درصد) اسلام
زبان رسمی عربی
اسلام
پیشینه اسلام صدر اسلام

فلسطین کشوری در غرب آسیا که مسجدالاقصی نخستین قبله مسلمانان در آن قرار دارد و از سال ۱۹۴۸م اسرائیل آن را اشغال کرده است. پایتخت این کشور بیت‌المقدس است.

در طول تاریخ، سرزمین فلسطین محل سکونت مسلمانان، مسیحیان و یهودیان بوده است. دین اسلام در زمان خلافت عمر بن خطاب وارد فلسطین شد. پس از ورود اسلام به فلسطین، امویان، عباسیان، فاطمیان و عثمانیان بر این سرزمین مسلط بودند. پس از پیروزی مسیحیان بر مسلمانان در جنگ‌های صلیبی، مدتی حکومت فلسطین در اختیار مسیحیان قرار گرفت؛ امّا پس از مدتی مسلمانان فلسطین را پس گرفتند.

فلسطین از سال ۱۹۴۸م توسط رژیم اسرائیل اشغال شده است و از آن زمان، جنگ‌ها، انتفاضه‌ها و قتل‌‌عام‌های فراوانی از سوی اسرائیل رخ داده است.

تعدادی شیعه در این کشور زندگی می‌کنند؛ آمار دقیقی از جمعیت آنها وجود ندارد. جنبش جهاد اسلامی و جنبش صابرین را از گروه‌های فلسطینی متأثر از شیعه می‌دانند. حماس و فتح از دیگر احزاب این کشورند.

 

ریشه نام فلسطین

کلمهٔ فلسطین از فلسطینی‌های باستان که نام یک گروه غیریهودی ساکن در منطقه‌ای کوچک از ساحل جنوبی مدیترانه به نام فیلیستا است، گرفته شده‌است. مرز‌های فیلیستا در نزدیکی نوارغزه قرار دارد. در آثار مصری آمده‌است که افرادی که پلست نامیده می‌شدند، از جمله کسانی بودند که در زمان حکومت رامسس سوم به مصر حمله کردند.

این قضیه احتمالاً به فلسطینی‌ها اشاره دارد. کلمهٔ پلشت درزبان عبری معمولاً در انگلیسی به فیلیستیا ترجمه می‌شود و در کتاب مقدس برای اشاره به ناحیهٔ ساحلی جنوبی به کار رفته‌است. چنین به نظر می‌رسد که در زمان آشوری‌ها، قبیلهٔ فیلیستا از بین رفته‌است، ولی نام آن سرزمین همچنان مورد استفاده بوده‌است.

 

 

موقعیت جغرافیایی فلسطین

کشور فلسطین در حاشیه شرقی دریای مدیترانه قرار دارد. این کشور از شرق با سوریه و اردن، از شمال با لبنان و بخشی از سوریه و از جنوب با مصر همسایه است.تا قبل از اشغال فلسطین توسط بریتانیا در سال ۱۹۱۷م، به منطقه جنوب غرب شام، فلسطین می‌گفتند.همچنین در گذشته سرزمین فلسطین جزئی از سوریه به حساب می‌آمد، از این‌رو در بین عرب‌ها از آن به «سوریه جنوبی» یاد می‌کردند.مساحت فلسطین بیش از ۲۷ هزار کیلومتر مربع است

 

مسجد الاقصی در فلسطین

 

جایگاه فلسطین در جهان اسلام

سرزمین فلسطین به دلایل مختلفی از جمله وجود مسجد الاقصی (نخستین قبله مسلمانان) در این کشور، موقعیت ویژه‌ای نزد مسلمانان دارد.از سرزمین فلسطین در قرآن به عناوینی چون «ارض مقدسة» و «ارض مبارکة» یاد شده است.

فلسطین محل دفن بسیاری از انبیاء است. به عنوان نمونه حضرت مریم در شهر ناصره، یحیی در شهر سامریه و ابراهیم در شهر الخلیل دفن هستند. بیت‌المقدس پایتخت فلسطین نیز محل ظهور ادیان یهودیت و مسیحیت بوده است. مقبره داوود نبی، مقام حضرت موسی، مسجدالاقصی، مسجد صخره در این شهر قرار دارند.اریحا و غزه، از قدیمی‌ترین شهرهای جهان محسوب می‌شوند.

مسجد ابراهیمی در شهر الخلیل؛ مرقد حضرت ابراهیم(ع) و شماری از پیامبران(ع)

مسجد ابراهیمی در شهر الخلیل؛ مرقد حضرت ابراهیم(ع) و شماری از پیامبران(ع)

تاریخ فلسطین

انسان‌های اولیه دوازده هزار سال قبل از میلاد مسیح در فلسطین زندگی می‌کردند. باستان‌شناسان در برخی از این مناطق استخوان‌های انسان‌های اولیه را یافته‌اند. شهرهای اریحا، مجد و غزه از کهن‌ترین شهرهای جهان به حساب می‌آیند. به دلیل وضعیت جغرافیایی، رونق کسب و کار و کشاورزی، مهاجرت به این سرزمین از چند هزار سال قبل از میلاد آغاز شد.
نخستین گروه مهاجر، کنعانی‌ها بودند. کنعانی‌ها از تبار کنعان بن سام بن نوح (علیه‌السّلام) می‌باشند. این گروه ساکنان اصلی فلسطین محسوب می‌شوند و سرزمین فلسطین به واسطه نام آنها «ارض کنعان» لقب گرفت. کنعانی‌ها ساکنان اصلی فلسطین شدند و با اشتغال به کشاورزی، دامپروری و تجارت، در پی‌ریزی این تمدن کهن تلاش نمودند. کنعانی‌ها قریب به ۲۰۰ شهر از جمله شهرهای معروف قدس و نابلس را بنا کردند. در قرن سیزدهم پیش از میلاد قبایل جنگجویی از جزیره کرت و دریای اژه وارد فلسطین شدند که نام اصلی آنان pelest بود. پلست‌ها، دشت ساحلی از غزه تا حیفا را به تصرف خود درآوردند. پس از زمانی فلسطینی‌ها جذب آیین کنعانی شدند و الهه آنها (دایگون، بعل و عشتار) را می‌پرستیدند.
فنیقی‌ها در حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد به فلسطین مهاجرت نمودند و شهر اورسالم را بنا نهادند. (قدس) پس از آن نبطی‌ها که فرقه‌ای عرب‌تبار بودند به فلسطین مهاجرت نمودند. این قوم قرن ششم پیش از میلاد از جزیره العرب به این منطقه آمدند.

تاریخچه فلسطین مهد ادیان توحیدی تاریخ

مسجد الاقصی و مسجد صخره در بیت المقدس

 

تاریخچه فلسطین پیش از اسلام

بنا بر نظر تاریخ نگاران، فلسطین از عصر حَجَر محل سکونت بشریت بوده است.قدیمی‌ترین نام شناخته‌شده فلسطین «سرزمین کنعان» است که از عرب‌های کنعانی نخستین گروه مهاجر به فلسطین، گرفته شده است. این گروه در سال ۳۵۰۰ قبل از میلاد، فلسطین را برای مهاجرت برگزیدند. اسم فلسطین برگرفته از اقوام مهاجری است که در حدود ۱۲۰۰ قبل از میلاد، از غرب آسیا به این سرزمین مهاجرت کردند.

اعتقاد به توحید و یگانگی خدا در فلسطین، از زمان ورود ابراهیم نبی بوده است. حضرت ابراهیم فلسطین را برای سکونت برگزید و توحید را در این سرمین گسترش داد.بعد از ابراهیم، فرزندش اسحاق، سپس نوه‌اش یعقوب در فلسطین ماندند؛ امّا فرزندان یعقوب به مصر مهاجرت کردند. نوادگان و فرزندان یعقوب که به بنی‌اسرائیل معروف بودند، پس از وفات حضرت موسی به رهبری حضرت یوشع به فلسطین بازگشتند. پس از آن هرج‌ومرج فلسطین را دربرگرفت و این وضع تا زمان طالوت ادامه یافت. حضرت داوود حدود سال ۱۰۰۰ قبل از میلاد، بیت‌المقدس را پایتخت حکومت خود قرار داد. پس از داوود، فرزندش سلیمان حکومت را به دست گرفت و از این زمان فلسطین شاهد عمران و آبادنی وسیعی بود.

در طی قرن‌های طولانی بیشتر ساکنان فلسطین، عرب کنعانی بودند و به مرور با دیگر اقوام عرب در هم آمیختند. همچنین در دوره‌هایی، یهود در برخی مناطق فلسطین به حکومت رسیدند؛ امّا در سال ۶۳ قبل از میلاد، رومیان بر فلسطین مسلط شدند و یهودیان را تحت سیطره خود قرار دادند. سال ۳۰ میلادی آغاز نبوت حضرت عیسی(ع) بود. او تعالیم خود در شهر اورشلیم آغاز کرد و به هدایت مردم مشغول بود.

 

فلسطین در دوره اسلامی

دین اسلام در زمان خلافت ابوبکر وارد سرزمین فلسطین شد؛امّا فتح این سرزمین در سال ۱۳ هجری قمری و در زمان خلافت عمر بن خطاب طی چندین نبرد از جمله نبرد اجنادین به رهبری خالد بن ولید بوده است.

در عهد خلافت عمر بن خطاب، فلسطین جزئی از سرزمین اسلامی شد و خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس بر این سرزمین حکومت داشتند. در ۳۵۸ق فاطمیان کنترل فلسطین را به دست گرفتند. فاطمیان برای به دست آوردن کنترل فلسطین، با انقلاب‌های محلی، قرامطه و ترک‌های سلجوقی به مبارزه پرداختند. در این مدت نزاع بر سر فلسطین ادامه داشت، به شکلی که حکومت فلسطین بین مملوکان مصر، مغولان و عثمانی‌ها ردوبدل می‌شد تا اینکه از حدود ۴۰۰ق عثمانی‌ها اختیار فلسطین را به طور کامل در دست گرفتند. پس از جنگ‌های صلیبی و کشته شدن حدود هفتاد هزار نفر از مسلمانان، در ۴۹۳ق، مسیحیان اروپایی بر فلسطین سیطره یافتند. حکومت مسیحیان پس از جنگ‌های صلیبی، ۸۸ سال ادامه داشت. مسلمانان پس از نبرد حَطّین تحت رهبری صلاح الدین ایوبی فلسطین را پس گرفتند.حکومت عثمانی‌ها بر فلسطین تا اشغال آن توسط بریتانیا در سال ۱۹۱۷م ادامه داشت. اشغال فلسطین توسط بریتانیا تا سال ۱۹۴۸م ادامه یافت، اگر چه بریتانیا در سال ۱۹۲۲عنوان اشغال را به قیمومیت تغییر داد.

برای مقابله با سیاست یهودی‌سازی فلسطین و ازدیاد نفوذ اقتصادی و سـیاسی یهودیان، در‌ سال ۱۹۳۱م (۱۳۱۰ش) کنگره‌ای با نام کنگره اسلامی قدس توسط محمد امـین‌ الحـسینی‌، مفتی‌ اعظم فلسطین، در بیت‌ المقدس‌ برگزار شد.نـایب‌ رییـس و ریاست دبیرخانه این کنگره‌ بر عهده سید ضیاءالدین طباطبایی (درگذشت: ۱۳۴۸ش)، سیاست‌مدار ایرانی، بود.او با‌ ایراد‌ سخنانی درباره اتحاد مسلمانان، بر حفظ قـومیت هـر ملتی نیز تأکید داشت. شخصیت‌هایی همچون اقبال لاهوری هم در این کنگره سخنرانی کردند.

در سال ۱۹۳۶م، مردم فلسطین علیه حکومت بریتانیا انقلاب کردند؛ اما این انقلاب با کارشکنی‌های بریتانیا و صهیونیسم با شکست مواجه شد.گفته شده با شکست این قیام، مقامات انگلیسی، امـین‌ الحـسینی‌ را تبعید و مانع برگزاری کنگره دوم قدس شدند.

 

کوچ اجباری مردم فلسطین از خانه‌های خود در ۱۹۴۸م (آغاز اشغال این کشور به وسیلهٔ اسرائیل)

 

سیاست یهودی‌سازی فلسطین و اشغال آن توسط اسرائیل

در سال ۱۷۹۹م، ناپلئون بناپارت اولین رهبر اروپایی بود که یهودیان را برای ایجاد یک کشور یهودی در سرزمین فلسطین دعوت کرد. سال‌ها بعد و در سال ۱۸۹۷م، اولین کنفرانس صهیونیستی در سوئیس برگزار شد و تصمیم بر آن شد که برای یهودی‌سازی سرزمین فلسطین، سیاستی هدفمند دنبال شود. آنان برای حساسیت‌زدایی، به جای عبارت دولت یهودی از وطن یهودی استفاده کردند. با این وجود پس از ۳۰ سال و در ابتدای جنگ جهانی اول، تنها ۱٪ یهودیان از این طرح حمایت کردند و در عمل این طرح با شکست مواجه شد. در آن زمان تنها ۸٪ از جمعیت فلسطین را یهودیان به خود اختصاص داده بودند و از لحاظ مساحت نیز، تنها ۲٪ کل فلسطین در اختیار آنان بود. اتفاقات جنگ جهانی اول، منجر به صدور بیانه بالْفُور در سال ۱۹۱۷م شد. در این بیانه بریتانیا خواستار ایجاد وطن یهودی در فلسطین شد.به همین خاطر در زمان حکومت بریتانیا بر فلسطین، جمعیت انبوهی از صهیونیست‌ها به سرزمین فلسطین مهاجرت کردند،به طوری که تعداد یهودیان در این دوره شش برابر افزایش یافت.

در سال ۱۹۴۸م اسرائیل تاسیس شد. در این زمان یهودیان ۷۸٪ سرزمین فلسطین را اشغال کردند.مناطق اشغالی شامل الخلیل واقع در شمال فلسطین، ساحل دریای مدیترانه، صحرای نقب و منطقه مرکزی فلسطین بود. از آنجا که کرانه باختری تحت اداره اردن بود و غزه نیز توسط دولت مصر اداره می‌شد، این دو منطقه از اشغال صهیونیست‌ها در امان ماند؛ امّا از سال‌ ۱۹۶۷ تا ۱۹۹۵م اسرائیل موفق شد ۶۰٪ از کرانه باختری و ۴۰٪ از غزه را اشغال کند.همچنین در این دوره اسرائیل توانست ۹۷٪ فلسطین را به اشغال خود درآورد.

سال ۱۹۴۸م به خاطر تشکیل اسرائیل، سال نَکْبَت نامگذاری شده است.همچنین سال ۱۹۶۷م به خاطر شکست کشور‌های عربی (مصر، سوریه، اردن و عراق) از اسرائیل، به سال نَکْسَه معروف است. این جنگ ۶ رو طول کشید که پس از شکست کشورهای عربی، کرانه باختری، غزه و برخی از مناطق کشورهای همسایه فلسطین توسط اسرائیل اشغال شد.

بسیاری از دولت‌های اسلامی نسبت به اشغال فلسطین حساس بودند. مسئله فلسطین به شکل قابل توجهی مورد حمایت شیعیان قرار دارد، که اظهارات و فتاوای بسیاری از علمای شیعه در این زمینه حاکی از حمایت از فلسطینی‌ها دارد.

 

نامگذاری جمعه آخر ماه رمضان به روز قدس

امام خمینی رهبر جمهوری اسلامی ایران، سال ۱۳۵۸ش. در حمایت از مردم فلسطین در برابر اشغال‌گری اسرائیل، آخرین جمعه از رمضان را روز قدس نام نهاد. همه ساله در بسیاری از کشورهای جهان همچون عراق، ایران، هند و مالزی به حمایت از مردم فلسطین، در روز قدس تظاهرات گسترده‌ای برگزار می‌گردد.

 

امام خمینی در باره خطر رژیم غاصب اسرائیل در تاریخ ۱۳۵۱/۸/۱۹:
«مقصود دوَل بزرگ استعمار از ایجاد اسرائیل، تنها‏‎ ‎‏اشغال فلسطین نیست؛ بلکه اگر به آنان فرصت داده شود، تمام‏‎ ‎‏کشورهای عربی ـ العیاذبالله ـ به سرنوشت فلسطین دچار خواهند‏‎ ‎‏شد.»

 

درگیری اسرائیل با فلسطینی‌ها

قتل‌عام فلسطینی‌ها توسط اسرائیل

با اشغال فلسطین توسط اسرائیل در سال ۱۹۴۸م، همواره نزاع و درگیری بین فلسطین و اسرائیل وجود داشته است. از جمله اسرائیل چندین مرتبه مرتکب قتل‌عام فلسطینی‌ها شده است. در سال ۱۹۴۸م، ۳۴ قتل‌عام توسط اسرائیل اتفاق افتاد که معروف‌ترین آنها، قتل‌عام «دیر یاسین» است. در این قتل‌عام ، ۲۵۴ نفر به شکل فجیعی کشته شدند. از دیگر جنایات اسرائیل، قتل‌عام «خان یونس» در سال ۱۹۵۶م است. در این جنایت، ۲۵۰ فلسطینی کشته شدند. یکی از بزرگ‌ترین جنایات تاریخ، کشتار صبرا و شتیلا است. این حادثه در سال ۱۹۸۲م اتفاق افتاد که در آن ۳۲۹۷ زن و کودک فلسطینی کشته شدند.

در مهر ۱۴۰۲ش/اکتبر ۲۰۲۳م، اسرائیل در پی انتقام از عملیات نظامی حماس با نام طوفان الاقصی، در طی دوازده روز هجوم به نوار غزه، بیش از ۱۳۵ هزار خانه مسکونی تخریب و محله‌هایی از غزه را با خاک یکسان کرد. در پی این حملات بیش از ۳۲۰۰ نفر از فلسطینیان کشته و ۱۱۰۰۰ نفر زخمی شدند.براساس آمار وزارت بهداشت فلسطین تا روز یازدهم حمله اسرائیل پانصد زن و حدود هفتصد کودک توسط نیروهای اسرائیلی کشته شدند. این رژیم در ۲۵ مهر/۱۷ اکتبر، در حمله هوایی به بیمارستان معمدانی (الاهلی العربی)، یکی از مهم‌ترین بیمارستان‌های نوار غزه، آن را با خاک یکسان کرد که به کشته شدن بیش از ۵۰۰ نفر منجر شد.

 

انتفاضه‌های فلسطینی‌ها علیه اسرائیل

طی سال‌های اشغال فلسطین، این سرزمین شاهد قیام‌های متعدد مردم فلسطین بوده است. اولین قیام مردم فلسطین، در سال ۱۹۷۶م با نام انتفاضه روز زمین اتفاق افتاد. انتفاضه دیگر در سال ۱۹۸۷م اتفاق افتاد که به انتفاضه اول یا انتفاضه شعب فلسطینی معروف است. این انتفاضه در کرانه باختری و غزه رخ داد. در سال ۲۰۰۰م به خاطر ورود آریل شارون نخست‌وزیر وقت اسرائیل به مسجد الاقصی انتفاضه دیگری آغاز شد که به انتفاضه الاقصی مشهور است. از مهم‌ترین شعار‌های انتفاضه الاقصی، ایجاد دولت فلسطینی و خروج اشغال‌گران از کرانه باختری بود.در انتفاضه ۱۹۸۷م که شش سال به طول انجامید، ۱۵۴۰ نفر کشته و ۱۳۰ هزار نفر زخمی شدند. در انتفاضه سال ۲۰۰۰م نیز، ۲۸۰۰ نفر کشته شدند.

 

حملات موشکی حماس و جهاد اسلامی علیه اسرائیل در ۲۰۲۱م

در سال ۲۰۲۱م بین گرو‌های مقاومت و اسرائیل درگیری رخ داد که ۱۱ روز به طول انجامید. در این درگیری‌ حماس و جنبش جهاد اسلامی با استفاده از راکت و موشک شهرهای مختلف فلسطین که توسط اسرائیل اشغال شده بود از جمله تل‌آویو را هدف قرار دادند. این درگیری در واکنش به سرکوب تظاهرات فلسطینی‌هایی که به حکم دادگاه اسرائیل مبنی بر خروج تعدادی از آنان از منطقه شیخ جَرّاح و تحویل منازلشان به صهیونیست‌ها اعتراض داشتند به وقوع پیوست. هرچند حملات اسرائیل به غزه خسارات زیادی وارد کرد و تعدادی از نیروهای مقاومت و غیرنظامیان کشته و زخمی شدند؛ اما فلسطینی‌ها نیز پس از آتش‌بس، پیروزی خود را جشن گرفتند.

 

عملیات طوفان‌الاقصی حماس علیه اسرائیل

در ۱۵ مهر ۱۴۰۲ش گروه حماس حمله‌ٔ غافلگیرانه‌ای در سرزمین‌های اشغالی تحت کنترل اسرائیل انجام داد که به عملیات طوفان‌ الاقصی شهرت یافت. در این عملیات، در ۷ اکتبر ۲۰۲۳م، در ضمن حملات راکتی به شهرک‌های صهیونیست‌نشین، از زمین، هوا و دریا به مناطق مختلفی از اسرائیل نفوذ کردند.همچنین ده‌ها نفر از شهرک‌نشینان اسرائیلی را اسیر و با خود به غزه بردند و کنترل برخی از شهرک‌ها را نیز به طور موقت به دست آوردند. این نوع عملیات، از جانب حماس علیه اسرائیل بی‌سابقه ارزیابی شده است. برخی تحلیل‌گران معتقدند که این عملیات فلسطینی‌ها علیه اسرائیل، در واقع، نتیجهٔ طبیعی دهه‌ها ظلم و اشغال‌گری اسرائیلی‌هاست.

 

ساکنان فلسطین

طبق منابع تاریخی، ساکنان فلسطین به دو دسته عرب و یهود تقسیم می‌شوند. عرب‌ها نیز به عرب مسلمان، مسیحی و سایر گروه‌ها تقسیم شده‌اند.

عرب‌ها

بر حسب آمار، تعداد عرب‌های ساکن فلسطین در سال ۱۹۴۸م حدود یک میلیون و ششصد هزار نفر بود که ۸۸.۵٪ مسلمان، ۱۰.۴٪ مسیحی و ۱.۱٪ سایر گروه‌ها بودند.پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۴۹م، عرب‌های فلسطینی به چهار دسته تقسیم شدند:

  • کسانی که در برابر اشغال ۱۹۴۸م مقاومت کردند. این گروه به ساکنان خط سبز نام‌گذاری شدند.
  • ساکنان کرانه باختری رود اردن و غزه.
  • پناهندگان به خط سبز، کرانه باختری، غزه، اردن، سوریه و لبنان که این مناطق را برای سکونت برگزیدند.
  • مهاجران فلسطینی که به دیگر کشورهای عربی و غیرعربی مهاجرت کردند.

در سال ۱۹۴۸م حدود نیمی از عرب‌های فلسطین از مناطقی که بعدها اسرائیل نامیده شد اخراج شدند و به اجبار به کرانه باختری، غزه، اردن، سوریه، لبنان، مصر و عراق مهاجرت داده شدند.طبق آمار در آن سال، عرب‌های باقیمانده در سرزمین فلسطین ۱۴٪ از جمعیت کل فلسطین را تشکیل دادند.[۶۶] طبق آمار سال ۲۰۰۲م، جمعیت کل فلسطینیان ۸ میلیون نفر بود که، ۵۲٪ از آنان را پناهندگان به دیگر کشورها تشکیل می‌دادند.

 

یهودیان

در سال ۱۹۱۴م از مجموع ساکنان فلسطین، حدود ۸٪ را یهودیان به خود اختصاص داده بودند؛ امّا این نسبت در سال ۱۹۴۳م به ۳۰٪ افزایش یافت. در سال ۱۹۴۸م و پس از اشغال فلسطین توسط اسرائیل، بیشتر جمعیت این سرزمین در اختیار یهودیان قرار گرفت.

 

احزاب سیاسی

اخوان المسلمین

اخوان‌المسلمین فلسطین در سال ۱۹۴۸م با مشارکت اخوان‌المسلیمن مصر و اردن شکل گرفت. با اشغال کرانه باختری رود اردن و غزه در سال ۱۹۶۷م توسط اسرائیل، ارتباط اخوان‌المسلمین مصر و اردن با فلسطین قطع شد. همین امر، موجب پیشرفت و توسعه اخوان‌المسلمین فلسطین شد.

جنبش مقاومت اسلامی

حَماس با نام کامل جنبش مقاومت اسلامی (به عربی: حَرِکَة المُقاوِمَة الاِسْلامیة)

 

جنبش مقاومت اسلامی

جنبش مقاومت فلسطین، برجسته‌ترین جنبش مقاومت اسلامی فلسطین است. این جنبش، ادامه جنبش اخوان‌المسلمین است. جنبش حماس اولویت فعالیت خود را بر تربیت افراد، خانواده و جامعه قرار داده است تا زمینه را برای تشکیل دولت اسلامی در فلسطین فراهم سازد. حماس در آغاز شکل‌گیری ایده‌ای برای مقابله با اشغال فلسطین نداشت؛ امّا بعدها وارد مبارزه مسلحانه شد.

حرکه المقاومـه الاسلامیه فی فلسطین (حماس): حماس یک جنبش اسلام‌گرای گسترده است که حدود دو ماه بعد از وقوع انتفاضه در نوار غزّه (انتفاضه اوّل) توسط «شیخ احمد یاسین» شکل گرفت.
این جنبش، از میان نیروهای اخوان المسلمین فلسطین برخاست. منشور حماس که در ۲۶ ماده در اوت ۱۹۸۸ منتشر شد، فلسطین را یک سرزمین موقوفه اسلامی می‌داند که آزادی آن از طریق جهاد برای هر مسلمانی یک واجب عینی به شمار می‌رود. این سازمان که از گستردگی وسیعی برخوردار است، یک رقیب اساسی برای سازمان آزادی بخش فلسطین محسوب می‌شود و در همه عرصه‌های سیاسی ـ اجتماعی فلسطین، اعم از دانشگاه‌ها، کارخانه‌ها، اردوگاه‌ها و سایر مراکز و اصناف فعالیت دارد. حماس، صلح با اسرائیل را نمی‌پذیرد.
از دیدگاه حماس باید کلّ فلسطین را از چنگال صهیونیسم آزاد کرد. هیچ کس یا کشوری حق ندارد جزء یا کلّ این سرزمین را به دیگران اعطا کند. از دیدگاه حماس تنها راه حلّ مسئله فلسطین این است که یهودیان و مسیحیان «تحت سایه امن اسلام» در صلح زندگی کنند.
در طول انتفاضه اول و دوم، حماس به عنوان مهم‌ترین گروه مبارز شناخته شد. رهبران فعلی جنبش، خالد مشعل، اسماعیل هنیه، محمود الزهار و موسی ابومرزوق می‌باشند.

 

جنبش جهاد اسلامی

این جنبش، منازعه فلسطین-اسرائیل را به عنوان ایدئولوژی خود قرار داده است. این جنبش حرکت خود را در سال ۱۹۸۰م آغاز کرد. جنبش جهاد اسلامی با دیگر جریان‌های سنتی اسلامی از جمله جنبش اخوان المسلمین اختلاف دارد.

 

جنبش آزادی‌بخش میهنی فلسطین (فتح)

جنبش آزادی‌بخش میهنی فلسطین، قدیمی‌ترین حزب سیاسی فلسطین است. این جنبش در سال ۱۹۶۵ توسط یاسر عرفات تأسیس شد.بیشتر مقامات دولت فلسطین عضو این حزب هستند.

 

شیعه در فلسطین

پیشینه حضور شیعه در فلسطین به حضور ابوذر غفاری در شام برمی‌گردد.مقدسی در کتاب احسن التقاسیم و ناصر خسرو در کتاب «سفر به آرامگاه ابوهریره»، نقل کرده‌اند، در زمانی بیشتر جمعیت فلسطین را شیعیان تشکیل می‌دادند. مذهب شیعه در قرن چهارم و در عصر حکومت فاطمیان در فلسطین رونق یافت.«الحاکم بامرالله» ششمین حاکم فاطمیان،‌ دارالعلم فاطمی را در بیت‌المقدس تأسیس کرد. این مکان تأثیر قابل‌توجهی در گسترش تشیع در فلسطین داشت و تا زمان اشغال فلسطین توسط صلیبی‌ها، به فعالیت خود ادامه داد.با وجود جنگ‌های صلیبی و پس از آن، تسلط صلاح‌الدین ایوبی سنی‌مذهب بر مناطق فلسطین و شام، شیعه در فلسطین باقی‌ماند و در عصر عثمانی شیعیان فلسطین دوباره مطرح شدند.اولین سرکوب شیعیان فلسطین توسط صلاح‌الدین ایوبی رخ‌داد. پس از رونق گرفتن شیعه در عصر عثمانی، احمد پاشا حدود ده سال با شیعیان مبارزه کرد و کتاب‌های آنها را سوزاند.

تأثیر و نفوذ شیعیان بر فلسطین در قرن ۲۱م و در دوران معاصر، به سبب ارتباط گروه‌های فلسطینی با حزب‌الله لبنان بیشتر شده است. پیروزی‌های حزب‌الله لبنان بر اسرائیل، نقش مهمی در گسترش شیعه در فلسطین داشته است. مرکز آمار انجمن دین و زندگی اجتماعی «مؤسسه PEW»، وجود شیعیان در فلسطین را تأیید کرده‌ است. با این حال گروه‌هایی در فلسطین علیه شیعه فعالیت می‌کنند. از حمله «ابن‌بار الخیریة الاسلامیة» در غزه عمده فعالیتش، مبارزه با گسترش تشیع است. همچنین جنبش جهاد سَلَفی با هدف مبارزه با شیعه تأسیس شده است.

 

احزاب و گروه‌های نزدیک به شیعه

جنبش جهاد اسلامی را به عنوان نماد شیعه در فلسطین می‌دانند چراکه فتحی شقاقی، بنیانگذار آن از شیعه تأثیر می‌پذیرفت. همچنین جنبش صابرین که از جنبش جهاد اسلامی منشعب شده، به شیعه نزدیک است.این جنبش در سال ۲۰۱۴م حرکت خود را با رهبری هشام سالم آغاز کرده‌ است.انجمن شقاقی، انجمن خیریه و غیرسیاسی است که سعی می‌کند تا دیدگاه برابری نسبت به همه مذاهب اسلامی داشته باشد.

برخی از نهادهای شیعه فلسطین عبارتند از: انجمن جوانان اسلامی، درمانگاه احسان خیری، مدرسه نقاء، جمعیت غدیر، جمعیت آل البیت.همچنین هفته‌نامه «الاستقلال» و شبکه رادیویی «إذاعة صوت القدس» در اختیار شیعیان فلسطین است.

 

تک نگاری

سرگذشت فلسطین یا کارنامه سیاه استعمار ترجمه کتابی به زبان عربی با عنوان «القضية الفلسطينية» نوشته اکرم زعیتر نویسنده مبارز و سیاستمدار فلسطینی است.این کتاب توسط هاشمی رفسنجانی ترجمه شده است.بررسی و تبیین بحران خاورمیانه عربی، به ویژه کشمکش اعراب و اسرائیل و نیز ریشه‌یابی تحولات سیاسی این منطقه در اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیستم میلادی و ظهور صهیونیسم و طرح بازگشت یهودیان به فلسطین و آغاز جنبش ناسیونالیسم عرب، از محورهای این کتاب است.

 


منابع :

  • «ابعاد روانی عملیات «طوفان الاقصی» بر ارتش رژیم صهیونیستی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۹ مهر ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۹ مهر ۱۴۰۲ش.
  • ابوظریفه، وجیه، الآثار السلبیه للمستوطنات، در مجله الاستیطان الیهودی وأثره علی مستقبل الشعب الفلسطینی، عمان، مرکز الدراسات الشرق الأوسط، ۲۰۰۶م.
  • ابوخلیل، شوقی، أطلس دول العالم الإسلامی، دمشق،‌دار الفکر، ۲۰۰۳م.
  • ابوعرفه، عبدالرحمن، الاستیطان التطبیق العملی للصهیونیة، عمان، المؤسسة العربیة للدراسات، ۱۹۸۱م.
  • الاستعمار الصهیونی فی فلسطین، بیروت، مرکز الابحاث فی منظمة التحریر الفلسطینیة، ۱۹۵۶م.
  • آغا، نبیل خالد، مدائن فلسطین، بیروت، المؤسسة العربیة للدراسات والنشر، ۱۹۹۳م.
  • تُفَکْجی، خلیل، الاستراتیجیه الاستیطانیه فی البرنامج الاسرائیلی، عمان، مرکز الدراسات الشرق الأوسط، ۲۰۰۶م.
  • «جلسه: ۴ صورت مشروح مجلس روز چهارشنبه ۱۷ اسفند ماه ۱۳۲۲ش»، وبگاه کتابخانه مجلس، تاریخ درج مطلب:‌ ۱۷ مرداد ۱۳۹۶ش، تاریخ بازدید: ۲۴ مهر ۱۴۰۲ش.
  • خاقانی، محمد، «شیعة فلسطین وعودة الحق»، در مجله صدی المهدی، النجف، مرکز الدراسات التخصصیة فی الإمام المهدی، شماره ۴، ۲۰۰۹م.
  • خان، ظفر الاسلام، تاریخ فلسطین قدیم، بیروت،‌ دار النفائس، ۱۹۸۱م.
  • «دادگاه صهیونیست‌ها حکم به خالی کردن منازل فلسطینی‌ها در شیخ جراح داد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب:‌۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • دلو، نور، «هل یوجد شیعة حقًا فی غزة؟»، سایت ساسة بوست، تاریخ درج مطلب: ۲۶ ژوئن ۲۰۱۵م، تاریخ بازدید: ۱۱ مهر ۱۳۹۷.
  • رشوان، ضیاء، دلیل الحرکات الإسلامیة فی العالم، قاهره، مرکز الدراسات السیاسیة والاستراتیجیة، بی‌تا.
  • روحانی، حسن، آشنایی با کشورهای اسلامی، تهران، نشر مشعر، ۱۳۸۷ش.
  • سهلی،‌ نبیل محمود، فلسطین أرض و شعب، دمشق، منشورات اتحاد الکتاب العرب، ۲۰۰۴م.
  • «سیاسی واکنش‌ها به پیروزی مقاومت فلسطین»، شبکه خبر، تاریخ درج مطلب:‌ ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • «شادی ساکنان غزه از برقراری آتش‌بس؛ گوترش از تلاش‌های قطر و مصر قدردانی کرد»، یورونیوز، مشاهده: ۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • شحاده، اسامه، الموسوعة الشاملة للفرق المعاصرة فی العالم، قاهره، مکتبة مدبولی، ۲۰۱۰م.
  • «حمله گسترده موشکی مقاومت به تل آویو و فرودگاه بن گوریون»، شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۰ش، تاریخ بازدید: ۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • صالح، حسن عبدالقادر، سکان فلسطین دیموغرافیا وجغرافیا، عمان،‌ دار الشروق، ۱۹۸۵م.
  • صالح، محسن محمد، فلسطین، کوالا لامپور، بی‌نا، ۲۰۰۲م.
  • صالحی، نصرالله، «سید ضیاءالدین طباطبایی و اتهام خرید و فروش زمین در فلسطین»، در مجله کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، شماره ۳۳، تیر ۱۳۷۹ش.
  • عبد الحافظ، محمد تیسیر، الأوضاع الدیمقرافیة لفلسطین خلال الربع الثانی من القرن العشرین، دانشگاه قاهره، ۱۹۷۸م.
  • عبیات، لارا، «تقریر عن قضیة فلسطین»، سایت موضوع، تاریخ درج مطلب: ۱۹ ژوئن ۲۰۱۷م، تاریخ بازدید: ۱۱ مهر ۱۳۹۷.
  • «غزة تحت مظلة التشیع والولی الفقیه»، سایت العربیه، تاریخ درج مطلب: ۴ مارس ۲۰۱۵م، تاریخ بازدید: ۱۱ مهر ۱۳۹۷ش.
  • «فلسطینیون یعتنقون المذهب الشیعی فی غزة و حماس السنیة تتکیف مع الوضع»، سایت فرانس ۲۴، تاریخ درج مطلب: ۶ آوریل ۲۰۱۱م، تاریخ بازدید: ۱۱ مهر ۱۳۹۷ش.
  • فوزبورغ، یوحنا، وصف الأراضی المقدسة فی فلسطین، ترجمه سعید البیشاوی، عمان،‌ دار الشروق، ۱۹۹۷م.
  • محفوظ، نادین، «السید السیستانی والقضیة الفلسطینیة»، سایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۹ ژوئن ۲۰۱۶م، تاریخ بازدید: ۱۱ مهر ۱۳۹۷ش.
  • «واکنش دیپلمات صهیونیست به عملیات «بی‌سابقه» حماس»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ مهر ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۲۰ مهر ۱۴۰۲ش.


منبع
ویکی شیعه  | ویکی‌فقه
https://sarayetarikh.ir/?p=8265
×
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط سرای تاریخ در وب سایت منتشر خواهد شد
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد
  • لطفا از تایپ فینگلیش بپرهیزید. در غیر اینصورت دیدگاه شما منتشر نخواهد شد.
نظرات و تجربیات شما

0 دیدگاه برای “تاریخچه فلسطین مهد ادیان توحیدی تاریخ

دیدگاه شما

ابتدا تمام فیلدها را تکمیل نمائید و بعد بر روی ارسال کلیک کنید.

1 / 10
کارنامه تحصیلی احمدشاه قاجار؛ تاریخ ۶؟
کارنامه تحصیلی احمدشاه قاجار؛ تاریخ ۶؟
2 / 10
نامه دختر رضا خان به امام خمینی
نامه دختر رضا خان به امام خمینی
3 / 10
ایل ارکوازی؛ یکی از ایلات بزرگ ایران
ایل ارکوازی؛ یکی از ایلات بزرگ ایران
4 / 10
ایل ملکشاهی سرحدداران ایران زمین
ایل ملکشاهی سرحدداران ایران زمین
5 / 10
پوشش و لباس دختر مدرسه‌ای‌های قبلِ از انقلاب
پوشش و لباس دختر مدرسه‌ای‌های دهه ۵۰
6 / 10
این دبیرستان معروف یادگار دو پدر است برای دو پسر کشته‌شده
این دبیرستان معروف یادگار دو پدر است برای دو پسر کشته‌شده | مدرسه فیروزبهرام
7 / 10
علت فرار مظفرالدین شاه از کاخ دارآباد|زندگینامه
علت فرار مظفرالدین شاه از کاخ دارآباد|زندگینامه
8 / 10
عکس های قدیمی خیابان‌های برفی تهران در دهه ۵۰
عکس های قدیمی خیابان‌های برفی تهران در دهه ۵۰
9 / 10
کشف سازه‌ای،قدیمی‌تر از کاخ گلستان
کشف سازه‌ای،قدیمی‌تر از کاخ گلستان
10 / 10
اولین فرد دفن شده در بهشت زهرای تهران چه شخصی بود!

آخرین مطالب
به قلم ابوالفضل فدائی
تاریخ اسلام