موقعیت شما در سایت : سرای تاریخ » صفحه نخست » Page 7
خبرهای سایت
  •   دسته بندی : تاریخ اروپا
  •   بازدید :570 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/04/12

دوره رنسانس که با نام هایی مانند دوره ی نوازیی یا تجدید حیات نیز شناخته می شود، همراه با جنبش فرهنگی مهم و تاثیر گذاری به نام اومانیسم، حدودا از سده ۱۴ میلادی در شمال ایتالیا شروع شد و پس از آن تمام اروپا را فرا گرفت. جالب است بدانید در همین زمان ایران نیز دچار تغییر و تحولات بسیاری شده است. در ادامه جهت آشنایی کامل با دوره رنسانس در تاریخ اروپا، تاثیرات آن، نقش و تغییرات ایران در این دوره همراه ما باشید.

دوره رنسانس در اروپا

دوره نوزایش پلی میان قرون وسطی و دوران مدرن است که در طی حدودا ۳۰۰ سال تغییرات بسیاری در زمینه های علمی، فرهنگی، هنری، سیاسی و ادبی و… ایجاد شده اند. این زمان پرشور تولدی دوباره برای فرهنگ و هنر و اقتصاد اروپا پس از قرون وسطی بود که از آن معمولا به عنوان عصر تاریک یاد می شود.

دانشمندان بسیاری در رنسانس به کشف فلسفه، ادبیات و هنر کلاسیک پرداختن و بسیاری از افراد تاثیر گذار بر تفکرات امروزی در این دوره زندگی می کردند. همچنین کاوشگری های بسیاری نیز در جهان انجام شد که باعث یافتن سرزمین های جدید و ارتباط با فرهنگ های دیگر و آشنایی با انها شد و دری جدید برای تجارت اروپا باز کرد.

در همین زمان خلیج فارس در جنوب ایران و مرکز خاور میانه نیز اهمیت بسیاری در رفت آمد و تجارت از راه دریا داشت. اصطلاح رنسانس (Renaissance) ابتدا توسط فرانسوی ها در قرن ۱۶ میلادی استفاده شد و شروع این دوره از شهر تاریخی فلورانس واقع در ایتالیا بود که طی سه قرن در کل اروپا پخش شد. از رنسانس به عنوان عصر روشنگری در اروپا نیز یاد می شود.

بخشی بزرگی از جهان امروزی ما تحت تاثیر این دوره کوتاه و فعالیت های آن شکل گرفته است چرا که در آن پایه های اقتصادی، سیاسی، هنری و علمی تمدن های کنونی غرب شکل گرفته اند. دانشمندان،‌ نویسندگان و شاعران و فیلسوف های با الهام گرفتن از تاریخ روم و یونان با دیدگاهی تازه تر به جهان نگاه می کردند و نقاش ها نیز با مطالعه کالبد انسان تصاویری واقع گرایانه از بدن انسان می کشیدند. همچنین معماری نیز تغییر و تحولات بسیاری داشت و ساخت سازه های بزرگ هنری افزایش یافته بود.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1672 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/04/07
چکیده ای از زندگینامه سید محمد حسینی بهشتی

سید محمد حسینی بهشتی (۱۳۰۷ – ۱۳۶۰ش) از روحانیون مؤثر در انقلاب اسلامی ایران بود. بهشتی در حوزه علمیه قم شاگرد علمایی مانند آیت الله بروجردی، امام خمینی، محقق داماد و علامه طباطبائی بود. وی از معدود روحانیان تحصیل‌کرده دانشگاهی و آشنا به زبان‌های انگلیسی و آلمانی بود. او از بنیان‌گذران و اساتید مدرسه علمیه حقانی است که دروس دینی را به روش‌های جدیدتر آموزش می‌داد و دبیرستان دین و دانش را نیز با هدف تقویت علمی جوانان مذهبی تاسیس کرد.
بهشتی از مخالفان نظام سلطنتی پهلوی حاکم بر ایران بود و علیه آن مبارزه سیاسی می‌کرد به همین دلیل مدتی از ایران خارج شد و در این مدت در مرکز اسلامی هامبورگ در آلمان فعالیت می‌کرد. در سال ۱۳۴۹ به ایران بازگشت و بر فعالیت‌های فرهنگی از جمله تدوین کتب درسی دانش‌آموزان متمرکز شد. در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی ایران، رهبری انقلاب او را به عنوان یکی از اعضای شورای انقلاب انتخاب کرد و بعد از پیروزی نیز از موثرترین افراد در تنظیم قانون اساسی بود و به عنوان نخستین رئیس قوه قضائیه در جمهوری اسلامی ایران فعالیت خود را آغاز کرد.
بهشتی بعد از تشکیل جامعه روحانیت مبارز تهران با همکاری دوستانش حزب جمهوری اسلامی را تشکیل داد و نخستین دبیر کل آن شد. او سرانجام در دفتر مرکزی همان حزب و در یک عملیات تروریستی در ۷ تیر ۱۳۶۰ش به همراه ۷۲ تن دیگر به شهادت رسید.
بهشتی در مسائل مختلف دینی صاحب نظر بود و گاه مواضعی متفاوت از سایر روحانیان داشت، چنان‌که در دهه ۱۳۵۰ شمسی از علی شریعتی در مقابل حملات حوزویان دفاع می‌کرد. از او آثاری منتشر شده که بخش مهمی از آن‌ها حاصل سخنرانی‌های اوست.

ادامه مطلب
جایگاه   فلسفه   انتقادی  تاریخ

نویسنده  و گردآوری شده توسط : ابوالفضل فدائی


مباحث پرداخته شده   در این مطلب شامل :

۱-جایگاه  علم  تاریخ  در عهد کلاسیک  یونان

۲-جایگاه  علم  تاریخ  پیش از  قرون جدید

۳-فراهم شدن  زمینه های  نگرش  علمی  به  تاریخ

۴- علمیت  تاریخ

 

مقدمه


جریان های   ضد تاریخی  که به  نام  موسسان   آنها     (ارسطو  ، دکارت   و کنت)   نامگذاری شده  است  ، منجر به   منازعاتی  بین  اصحاب   تاریخ  و اصحاب   غیر  تاریخ    که بیشتر   فلاسفه     بوده اند   ، شده  است  .  اصحاب  تاریخ  معتقد  به علم بودن  تاریخ به   عنوان رشته  ای  علمی   و   معرفت  شناختی   بوده  و هستند  ، در حالی   که اصحاب غیر  تاریخ  بر این باور  بوده اند   که  انسان  نمی تواند  از  تاریخ به معرفت   حقیقی     و یقینی   دست یابد  . هر کدام از این  علما   یا فلاسفه    ضد تاریخی  بر   اساس    یک بینش  یا  گفتمانی   که در ذهن     داشته اند  این عقاید  معرفت شناسانه    و ضد تاریخی   را  مطرح  می کرده  اند .  و همچنین   برای  فهم  نگرش  یونانی   ها به تاریخ   از  دو جنبه می توانیم مورد بررسی قرار دهیم  :

یکی  مورخین   و دیگری  دیدگاه  فلاسفه  بزرگ یونان  یعنی  افلاطون و ارسطو ؛

اولین  و مهمترین    مورخان دنیا  یعنی هرودت و  توسیدید که  به قول  کالینگوود    تاریخ   علمی به دست  آن ها  آفریده شد  . در سرزمینی  می   زیسته اند  که  گرایش  ضد  تاریخی   بر  اندیشه  فیلسوفان   و متفکران   آن  مسلط   بوده است   . و هرودت  تا حد زیادی  تاریخ  را از  ساحت  اسطوره  و افسانه  جدا  کرد   و آن را  به  مفهوم   علمی آن  نزدیک نمود .

 گالینگوود  می گوید    اندیشه  یونان باستان  به طور کلی   گرایش مسلط    بسیار مشخصی دارد  که نه  تنها با   رشد   اندیشه   تاریخی    ناموافق  است  بلکه   عملا بر پایه یک  متافیزیک   ضد تاریخی   نیرومند  استوار است   .(متافیزیک : شاخه ای از فلسفه است که به پژوهش  درباره  چیستی  و وجود ، زندگی ، جهان  به عنوان  یک کل می پردازد ) تاریخ ، علم  عمل  انسان  است   آن چه مورخ  پیش  روی   خود می گذارد  چیزهای  است  که آدمیان  در   گذشته  انجام  داده اند   و   آنها به عالمی  در حال تغییر  تعلق  دارند  ، عالمی  که در  آن چیزها به هستی  در  می آیند   و از هستی ساقط   می شوند  . بنا بر   نظر  مسلط  متافیزیک  یونانی ،  این چیزها  نباید دانستنی باشند   و بنابراین  تاریخ باید   ناممکن باشد .

دومین   مورخ  بلند   آوازه   یونان  توسیدید  است    که اثرش   « تاریخ  جنگ های    پلوپونزی    می کوشد   تاریخ  را  با سیر ادواری   تمدن بشر   و فراز  و   نشیب های   آن   مورد    بررسی قرار داده   و برای  نخستین بار   فلسفه  جدیدی   از  تاریخ  ارائه   دهد.   چنانکه   خود می  نویسد :  من درباره  رویدادهای    روزگاران   گذشته به ساده ترین     و روشن ترین   قرائن  اتکاء  کردم و   به نتایجی     دست یافتم   که پذیرفتنشان    دور از   عقل   نیست  »  .و می افزاید   : من   فقط     به روایت  ها اعتماد   نکردم  ، بلکه   از   گواهان   پرسش  نمودم   و از سخن پردازی    نیز خود داری  داشتم.

  پولی   بیوس  مورخ یونانی   الاصلی   که برای  رومیان    می نوشت .   و تاریخ  جنگ های   پونیک   را تقریر کرد  و  او نیز  بینش    و روش خود  را   در تاریخ نگاری   مرهون  گفتمان   معرفتی    یونان  بود

با  وجود این که  این مورخان  تلاش قابل  توجه  ای داشتند اما   فعالیت آن  چندان موثر نبود  و از منظر   معرفت فلسفی ، حکمای یونانی  جایگاه  چندانی    برای تاریخ  قائل  نبودند   و تاریخ از حیث جزئی    و متغیر بودن  اجزای  موضوعی آن   شایسته جایگاه  برجسته  ای در تقسیم  بندی  علوم  قلمداد نمی  کردند  . نگرش حاکم  بر اندیشه  حکمای  یونانی  نوعی  عقل گرایی  فلسفی   بود  که چندان   اهتمامی  به عقل گرایی  تاریخی  نداشت . و روند  حرکت   و سیر تحول    تاریخ را     دوری  تلقی   می کرد .

و از طرفی  دیگر :  اغلب   چنین  می پندارند   که فلاسفه   یونانی به  تاریخ  توجهی  نداشتند   و تاریخ ( به  عنوان   سیر تحول  وقایع  و ایام )   و علم تاریخ  (  به عنوان   شناخت   و تفسیر  این سیر تحول ) را به  حساب نمی آورند  اما  واقعیت این است  که نه  ارسطو    و نه افلاطون  این قدر درباره  تاریخ  بدبین  نبودند  و تنها  ساز  و کار  پیدایش   علم  تاریخ  ( تاریخ  در مفهوم  معرفت شناسی  )  را فاقد  ویژ گی  های خاص   قضایای    فلسفی     می دانستند .

ادامه مطلب
موزه مشهور به مادام توسو شیراز در خانه زیبای زینت الملوک قوام دایر است. درصورتی که براي سفر و تفریح و سرگرمی عازم کاخ اعیانی زینت الملوک قوام بشوید و پا در زیرزمین این منزل بگذارید، با صحنه عجیبی رو به رو خواهید شد.

خانه زینت الملوک از مکانهای دیدنی و تاریخی شیراز

شیراز شهر شعر و ادب و عطر بهار نارنج مملوء از جاذبه های دیدنی و تاریخی  است، جاذبه هايي که این شهر را به یکی از شهرهای توریستی ایران تبدیل کرده است. در بین جاذبه های این شهر بناهای تاریخی جایگاه مهمی دارند، بناهایی که تماشای معماري آنها یکی از شیرین ترین جنبه های سفرتان به شیراز است. یکی از خانه های این شهر که قدمت آن به دوران قاجار برمیگردد خانه زینت الملوک است که گردشگران زيادي از ان دیدن ميکنند .

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1825 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/03/15
تا پیش از خرداد ۱۳۴۲، مبارزات امام خمینی تنها سیاست‌های رژیم را هدف قرار داده بود، اما این سخنرانی و تشبیه حکومت شاه به بنی‌امیه نشان از مخالفت ایشان با ماهیت رژیم داشت.

دهه ۱۳۴۰ش با تحولات و اتفاقات متفاوت و مهمی همراه بود و پیامدهای سیاسی فراوانی به دنبال داشت. یکی از مشخصه‌های اصلی این تحولات، آغاز مبارزات سیاسی و چالش‌برانگیز قدرت از سوی امام(ره) است. مبارزات امام در این دوره با انتقاد از لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی آغاز شد و با سخنرانی‌های متعدد ایشان علیه سیاست‌های رژیم ادامه یافت. شاید بتوان سخنرانی امام در عاشورای سال ۱۳۴۲ را یکی از مهم‌ترین سخنرانی‌ها و اقداماتی دانست که در انتقاد به سیاست‌های شاه و وابستگی او به کشورهای بیگانه از جمله آمریکا و اسرائیل ایراد شد. گرچه پیش از آن نیز امام در خصوص برخی از سیاست‌های رژیم به انتقاد و مخالفت پرداخته بود، اما این سخنرانی بر محورهای سیاسی مهمی استوار بود و تأثیر خاصی بر نحوه نگرش مردم به رژیم و ادامه فعالیت‌های سیاسی امام داشت.

آغاز مبارزات امام خمینی در دهه ۱۳۴۰ش

با مرگ آیت‌الله بروجردی و انتقال مرجعیت به امام خمینی، ایشان به عنوان مرجع و پیشگام مبارزات، وارد عرصه سیاسی شدند. نقطه عطف این رهبری با لایجه انجمن‌های ایالتی و ولایتی در سال ۱۳۴۱ اتفاق افتاد و مبارزات ایشان را وارد مرحله جدیدی نمود. «امام با مخالفت علنی و شدید علیه اصول لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی به صورت یک مخالف مقتدر در برابر رژیم پهلوی در صحنه سیاست ایران ظاهر شد.»۱ مخالفت امام با سیاست‌های رژیم در تقابل ایشان با انقلاب سفید ادامه یافت و باعث شکل‌گیری اعتراضات گسترده مردم در برخی از شهرهای بزرگ گردید.

رژیم در واکنش به مخالفت‌های امام به هتک حرمت روحانیون و ضرب و شتم آنان دست زد که نمود آشکار آن در واقعه مدرسه فیضیه رقم خورد. در این شرایط امام نیز بدون عقب‌نشینی از مواضع قبلی، قاطعانه به مبارزات خود ادامه دادند و ضمن محکوم کردن واقعه فیضیه، مردم و روحانیون را به مبارزه علیه شاه دعوت نمودند. با آغاز ماه محرم که سمبل مبارزه حق علیه باطل است، مبارزات امام نیز به اوج خود رسید و در سخنرانی تند ایشان در روز سیزدهم خرداد نمود یافت. امام در این سخنرانی به موضوعات مهمی اشاره نمود و شاه، حکومت و وابستگی او به آمریکا و اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد.

ادامه مطلب

آشنایی با برج پیر شهریار و قلعه کوتول شاه

خب دوستان از شما یک سوال دارم. آیا نام دو بنای تاریخی برج پیر شهریارو قلعه کوتول شاه را شنیده اید؟ میدانید در کدام مناطق ایران عزیزمان وجود دارد؟ شاید با خود فکر کنید که حتما این دو اثر تاریخی در استان هایی مثل یزد، کرمان و… باشد، اما اینگونه نیست. این دو آثار تاریخی در استان های شمالی کشور عزیزمان ایران قرار دارند. پس برای آشنایی بیشتر با ما همراه شوید.

برج پیر شهریار

برای دقایقی فکرخود را از تمامی موضوعات به دور کنید و با ما به تماشای این دو اثر زیبای تاریخی بپردازید. برج پیر شهریار را میتوانید در درختان سر به فلک کشیده استان مازندران، روستای لمرز، دهستان راستوپی در مسیر روستاهای ییلاقی پل سفید و ساری با آب و هوایی دلپذیر پیدا کنید. برجی که خود را به شکل مدور با بامی شبیه کله قند در آورده و با لباسی از آجر و گچ، زیبایی خود را به رخ همگان میکشد. کهن بودن این برج را میتوانید از قطر دیواره های آن بیابید که در حدود  ۲.۳۵ متر است. حتی قطر ۷۰ سانتی متری قسمت های آجری این بنا، از قدمت آن صحبت میکند که به قرن ۵ هجری قمری بر میگردد.

برج پیر شهریار اسرار زیادی را در دل خود جای داده است که از آن بی خبریم مانند وجود یک درب و صندوقچه قدیمی که امروزه آنها را در برج نمیبینید. اما باستان شناسان به محض فهمیدن این موضوع تلاش های زیادی را برای پی بردن به واقعیت آن انجام دادند. بالاخره با پیگیری ها و تلاش های مستمر آنان در دهه ۶۰ توانستند یک تکه از چوب صندوق را کشف کنند. با بررسی های صورت گرفته بر این تکه، مشخص شد این صندوق باستانی در عهد درویش صالح زاهد عابد، دوره ی محمد شهریار ساخته شده و نوشته های روی آن توسط دستان هنرمند درویش علی خرومه زاهد حکاکی شده است.

ادامه مطلب
  عمارت کوشک

تابستان وقت مناسبی است که شما همراه فرزندانتان از بناها، کاخ‌ها و عمارت‌هایی که هر کدام تاریخ زنده معماری و سرگذشت ما هستند، دیدن کنید. بازدید از برخی از عمارت‌ها و کاخ‌های تهران، برای عموم آزاد است و برخی دیگر نه.

در این مطلب، ۴ عمارت از عمارت‌های زیبا و باشکوه تهران را که امکان بازدید از آنها فراهم است به شما معرفی می‌کنیم. معماری این عمارت‌ها و مطالعه سرگذشت آدم‌هایی که با هزاران آرزو و سلیقه‌های زیبایی‌شناسانه در این عمارت‌ها زندگی می‌کردند، می‌تواند برای شما و خانواده‌تان سرگرم‌کننده و آموزنده باشد.

ادامه مطلب
موزه رضا عباسی در سال ۱۳۵۶ در مقابل دانشکده الکترونیک دانشگاه خواجه نصیر طوسی واقع در خیابان شریعتی تهران افتتاح شد و به یاد نقاش معروف کاشان رضا عباسی نامگذاری شد. این ساختمان در ابتدا متعلق به نمایشگاهی از مبلمان و دکوراسیون داخلی بود که به دلیل ویژگی های منحصر به فرد معماری، برای مصارف موزه خریداری شده بود. موزه رضا عباسی را می توان یکی از غنی ترین مجموعه های تاریخی – فرهنگی ایران دانست، به طوری که در واقع نمونه کوچکی از موزه ملی ایران بود.

مجموعه های دیدنی موزه از هزاره دوم قبل از میلاد تا اوایل قرن ۲۰ و دوره قاجار است. این موزه حدود ۵۰ هزار شی عتیقه را در خود جای داده است اما متأسفانه تنها ۷۰۰ مورد از آنها می توانند در سالن های موزه به نمایش درآیند. سایر اشیا تاریخی گاهاً در قسمت نمایشگاههای موقت به نمایش در می آیند.

مجموعه های به نمایش درآمده و ذخیره شده این موزه مربوط به دوره ای از هزاره ۲ قبل از میلاد تا اوایل قرن ۲۰ است که مربوط به اواخر دوره زمانی قاجار است. نمایشگرها به ترتیب زمانی مرتب شده اند، بنابراین بازدیدکنندگان می توانند در این بازه زمانی فرصتی برای مشاهده پیشرفت هنر، فرهنگ و فناوری داشته باشند. این تنظیم باعث شده است که موزه رضا عباسی با توجه به تاریخ هنر ایران بین سایر موزه های کشور بی نظیر باشد.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1475 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/03/02
چرا نظریه دیکتاتور خیرخواه در ایران شکست خورد؟ /کودتاه رضاشاه
نظریه دیکتاتوری منوّر یا دیکتاتوری خیرخواه، مفهومی است که اندیشمندان قرن هجدهم مانند ولتر و دیدرو، برای رهبران سیاسی همچون پتر و کاترین کبیر به‌کار می‌بردند. در ایران نیز در پی مواجهه جامعه با ناآرامی‌ها و وضعیت نابسامان پس از مشروطه، روشنفکران با تکیه بر این نظریه، تنها راه نجات کشور از این وضعیت را روی کار آمدن یک دیکتاتور مصلح دانستند و کوشیدند به آن جامه عمل بپوشانند، اما غفلت از چند نکته مهم به شکست این نظریه در ایران منجر شد

یکی از دغدغه‌های اصلی روشنفکران ایرانی در یکی دو سده اخیر چگونگی توسعه و پیشرفت کشور بوده است؛ پیشرفتی که در نهایت بتواند امنیت، آزادی، رفاه و عدالت اجتماعی را برای کشور به ارمغان آورد. در این میان دیدگاه‌های مختلف و متفاوتی مطرح شده است. با توجه به تجربه کشورهای توسعه‌یافته، برخی از متفکران توسعه سیاسی را بر توسعه اقتصادی مقدم می‌شمارند و برخی دیگر بر اولویت توسعه اقتصادی تأکید می‌کنند. برخی توسعه از پایین به بالا را مدنظر دارند و گروهی دیگر توسعه از بالا به پایین را مناسب شرایط ایران می‌دانند. بر همین اساس، دیدگاه‌های مختلفی درباره توسعه ایران مطرح شده است. یکی از این دیدگاه‌ها که اتفاقا در دوره پهلوی اول توجه بسیاری را به خود جلب کرد و در نتیجه همین توجه‌ها تلاش شد از این مدل برای توسعه ایران استفاده شود نظریه دیکتاتوری منوّر بود؛ مدلی که در آن دولتی مقتدر با بسیج منابع و امکانات، بار اصلی توسعه و پیشرفت کشور را به دوش می‌کشید؛ مدلی که بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران آن را با دوره سلطنت رضاشاه مقایسه می‌کنند و به نوعی حکمرانی رضاشاه را تحت تأثیر این نظریه می‌دانند. بدین ترتیب تلاش می‌شود در سطور زیر به چگونگی کاربست این نظریه در دوره رضاشاهی پرداخته و به این پرسش پاسخ داده شود که این نظریه تا چه اندازه در ایران جامه عمل پوشاند.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1474 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/03/01
رضاخان در دوره قدرت‌گیری خود به هیچ فردی رحم نکرد و حتی افرادی را که در رسیدن او به تخت سلطنت و تثبیت قدرت یاریگرش بودند به شیوه‌های گوناگون حذف کرد، اما فردی که در بحبوحه جمهوری‌خواهی رضاخان، او را به معذرت‌خواهی وادار کرد، نه تنها هیچ‌گاه از عرصه قدرت حذف نشد، بلکه رفتار رضاخان با او با احترام و توأم با ترس بود

حسین پیرنیا ملقب به مؤتمن‌الملک در سال ۱۲۵۳ در تهران متولد شد. پدرش نصرالله‌خان نائینی مشیرالدوله از سیاستمداران دوره قاجار بود. پیرنیا تحصیلات ابتدایی را در ایران و با یادگیری زبان خارجی گذراند. او سپس به همراه برادرانش به خارج رفت و در آنجا در رشته حقوق ادامه تحصیل داد. پس از بازگشت به ایران به خدمت وزارت امورخارجه درآمد و مدتی را به تدریس مشغول شد. «در ۱۳۲۰ به ریاست دفتر وزارت امور خارجه منصوب شد، تا ۱۳۲۵ در این سمت باقی بود و در همین سمت لقب مؤتمن‌الملک گرفت. مؤتمن‌الملک در آغاز نهضت مشروطه، چون تحصیل‌کرده فرانسه بود، به این نهضت گرایش جست و به اتفاق برادرش، پدر را در یاری مشروطه‌خواهان تشویق کرد.»۱

روش پیرنیا در جریان انقلاب مشروطه

پیرنیا در قبال تحولات مشروطه «روش میانه‌روی در سیاست را برگزید. در ضمن اینکه در هیئت دولت بود و با دربار و شاه رابطه داشت، با سران و رهبران مشروطه نیز مناسبات خوبی داشت و در باطن با توجه به اینکه از تحصیل‌کرده‌های خارج بود، میل به آزادی و ترقی ایران داشت. چنانچه در این راستا به اتفاق برادرش کمک بسیاری در راه ترجمه و نگارش قانون اساسی جدید ایران کردند و برای اولین‌بار واژه کنستی‌توسیون را در فرمان مشروطیت که در ۱۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ قمری، از طرف مظفرالدین‌شاه قاجار صادر شد، گنجاندند».۲ مؤتمن‌الملک بعد از پیروزی مشروطه و تأسیس مجلس شورای اسلامی، تلاش خود برای راهیابی به آن را نیز آغاز کرد. او توانست در دوره دوم انتخابات مجلس به مجلس راه یابد و مدتی نیز ریاست آن را بر عهده گیرد. پیرنیا در کنار فعالیت‌های سیاسی، به اقدامات دیگری نیز به منظور پیشبرد مشروطه و اهداف آن دست زد که مهم‌ترین آن کمک به پیشرفت و ترقی مدرسه علوم سیاسی است.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1214 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/03/01

در سال ۱۹۶۵ ضمن تحصیل در آن کالج، گهگاه در کلاسهای ادبیات دانشگاه زوریخ نیز شرکت می‌کردم. و در همین دانشگاه بود که برای اولین بار با نشریات «کنفدراسیون محصلین ایرانی در خارج از کشور» آشنا شدم و به ماهیت آنان که علیه شاه و رژیمش فعالیت می‌کردند پی بردم.

در این میان گرچه بعضی خاطره‌های زمان کودکی از دوران ملّی شدن نفت نیز باعث می‌شد تا مسائل مربوط به این جریان توجّه مرا خیلی بیشتر به خود جلب کند، ولی چون در آن موقع به دلیل سن کم نمی‌توانستم از ماهیت تظاهرات خیابانی و فعالیتهای عمویم ــ که همراه دوستانش علیه رژیم شاه مبارزه می‌کرد ــ سر دربیاورم، لذا فقط با مطالعۀ نوشته‌های «کنفدراسیون» بود که تا حد زیادی به واقعیت قضایا واقف شدم.

موضعگیری مخالفان شاه در خارج از کشور و مطالبی که راجع به: مصدق، ملی شدن نفت، اقدامات رژیم شاه، و دخالتهای دولت انگلیس در ایران منتشر می‌کردند، مرا بشدت تحت تأثیر قرار داد؛ و ضمن برانگیختن احساسات ملی در من، از این حقیقت نیز آگاهم کرد که: وجود منابع نفت و اهمیت سوق‌الجیشی ایران علت اساسی سلطۀ خارجی بر کشورم بوده است.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1179 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/02/31

[محمدرضا پهلوی]: روسها، با نیروهای زرهی فراوان، از مرزهای شمالی ایران در آذربایجان و خراسان گذشتند و به خاک ایران تاختند. پنج لشکر انگلیسی از جنوب و غرب به ایران حمله‌ور شدند. نیروی هوائی بریتانیا اهواز، بندر شاهپور و خرمشهر را بمباران کرد و هواپیماهای شوروی تبریز، قزوین، بندر پهلوی، رشت، رضائیه را. اما در [هر] دو کشور مراقب بودند که به تأسیسات نفتی خسارتی وارد نیاید.

محمد ساعد، سفیر ما در مسکو با مولوتف وزیر خارجه شوروی ملاقات کرد و ضمن اعتراض علت شرکت روسیه را در حمله انگلیسها به ایران جویا شد. ولی جوابی دریافت نکرد. ما سریعاً متوجه شدیم که گشایش راه ایران برای رساندن کمک به روسیه در مذاکرات چرچیل و روزولت به هنگام امضای منشور آتلانتیک مورد توافق قرار گرفته بود.

رضاشاه در شهریور ۱۳۲۰ دستور ختم مخاصمات را صادر کرد. متفقین به دولت ایران اطلاع دادند که قوای مسلح آنها در ۲۶ شهریور ۱۳۲۰ تهران را اشغال خواهند کرد. به محض دریافت این خبر پدرم به من گفت “آیا تو فکر می‌کنی که من حاضرم از یک سرگرد انگلیسی دستور بگیرم؟” در روز ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ پدرم استعفا داد.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1145 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/02/30

محمدرضا پهلوی در کتاب خود پاسخ به تاریخ در بخشی که به توضیح چگونگی سردار سپه شدن و پس از آن هم شاهنشاهی پدر ـ رضاخان ـ می‌پردازد به صورت خیلی مختصر و گذرا اشاره به نظر ژنرال آیرونساید نسبت به رضاخان و ارتباط و دوستی وی با سید ضیاء‌الدین طباطبائی عامل سرشناس انگلیسها و نیز نقش‌آفرینی سید ضیاء در ماجرای کودتای ۱۲۹۹ می‌کند و در ادامه هم به ارتباط و نزدیکی این عامل سرشناس با خود اذعان می‌نماید. این فراز از صحبتهای ایشان که بصورت گذرا بیان می‌شود حاوی هزاران نکته باریک‌تر از موی است که بر اهل تحقیق و تتبع در حوزه تاریخ که قدری به موضوع کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و روی کار آمدن و به سلطنت نشستن رضاخان غور و بررسی کرده باشند پوشیده نیست. محمدرضا می‌گوید:

پس از انقلاب اکتبر، پدرم افسران روس را که غالباً مخالف بلشویکها بودند، از تیپ قزاق اخراج کرد و فرماندهی آنرا بعهده گرفت. در این هنگام وی دو هزار و پانصد تن سواره نظام با تجربه در اختیار داشت و از محل استقرار نیروهایش در قزوین، به قصد نجات کشور عزم تهران کرد و احمد شاه را در سوم اسفند ۱۲۹۹ وادار به تغییر حکومت نمود. از قول ژنرال انگلیسی آیرونساید نقل کرده‌اند که “رضاخان تنها مردی است که می‌تواند ایران را نجات دهد.

ادامه مطلب

سلسله ساسانی و نژاد ایشان

شاهنشاهی قدرتمند ساسانی (که مردم آن زمان آن را ایرانشهر می نامیدند) واپسین شاهنشاهی ایرانی پیش از پیدایش اسلام و حمله مسلمانان به ایران بود که از سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی (۴۲۷ سال) با شکوه و جلال بر ایران فرمانروایی کرد؛ پادشاهان این امپراتوری بزرگ خود از دودمان پارس و از نژاد شاهان هخامنشی می دانستند. این شاهنشاهی قدرتمند و یکپارچه را اردشیر پاپکان با شکست دادن واپسین شاه اشکانیان، اردوان پنجم، بنا نهاد و امپراتوری پرشیا یاایران را مجدداً پس از گذشت حدود ۶۰۰ سال پس از سقوط هخامنشیان برای نخستین بار زیر یک پرچم در آورد. شاهنشاهی ساسانی در طول زندگی خود سراسر فلات ایران را در دست داشتند که از شرق به هند و در غرب تا مرز های سوریه امروزی و در شمال شرق به دریاچه آرال و در شمال غرب به گرجستان امروزی تسلط داشتند و در کنار رقیب همیشگی و قدرتمند خود یعنی بیزانس دو ابر قدرت جهان محسوب می شدند.

ادامه مطلب
جنگهای بین ایران و ترکان به دو بخش تقسیم می‌شود. بخش نخست جنگها، جنگ بین ترکان آسیای میانه و ساسانیان است.بخش دوم جنگها، جنگ بین امپراتوری عثمانی و چند سلسلهٔ مختلف ایرانی است. در این مطلب به قسمت اول جنگ های ایران با ترکان می پردازیم.در سال ۵۶۲ میلادی هیاطله یا (هپتالیان) به دست انوشیروان سقوط کرده و از بین رفت. در پیکارهایی که بعد از آن بین ایران و ترکان در گرفت، قسمتهایی از سرزمین هیاطله بدست ایران و قسمت‌هایی از آن به دست ترکان افتاد.

در همین زمان ترکان پس از تصرف سرزمین‌های واقع در شمال ایران، به راه‌های بازرگانی مهمی دست یافتند و سرزمین سغد را نیز به متصرفه‌های خویش ملحق کردند.پس از سقوط هپتالیان، ترکان نه تنها قدرت سیاسی، بلکه نیروی اقتصادی بزرگی نیز بدست آوردند. قسمت‌های مهمی از راه ابریشم که از شرق به غرب می‌گذشت، از این پس در اختیار ترکان قرار گرفت.

این راه از سرزمین کاشغر و ناحیهٔ شاپورگان تا جنوب آسیای میانه کشیده شده بود سپس راه ابریشم به خراسان می‌پیوست و از داخل ایران رد می‌شد. ترکان خواستار این بودند که با بیزانس وارد معامله شوند. حمل ابریشم ار راه شمال دریای خزر و قفقاز بسیار گران و همراه با مخاطره بود، بنابراین چارهٔ کار در این بود که خاقان ترک با شاهنشاه ایران کنار بیاید. ترکان در زمان انوشیروان با شاه ایران به توافق نرسیدند.

ایستمی خان ترک، در زمان انوشیروان به ایران خبر اعلان جنگ داد ولی مواضع و استحکاماتی که ایرانیان در سدهٔ قرن پنجم برابر هیاطله (هپتالیان) پدید آورده بودند، در نظر ترکان غیر قابل گذر می‌نمود، از این رو حمله ترکان متوقف ماند. برای بوجود آوردن دگرگونی‌های اقتصادی و رهایی از اقتصاد شبانی، برای ترکان چاره‌ای جز این نبود که به ایران حمله برند و راه ابریشم را به تصرف درآورند. در سال ۵۸۸ میلادی اتحاد بین بیزانس و ترکان حاصل شد و ترکان آمادهٔ جنگ با ایران شدند.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :1653 بار
  •   تاریخ انتشار : 1400/02/28

منهم مثل بقیۀ مردم ایران به مرور با ماهیت سازمان امنیت رژیم شاه آشنا شدم. و در پی آن، به خاطر موقعیت و مقامی که داشتم، در پشت پرده‌ای که ظاهراً از عظمت و شکوه سحرانگیز دربار تخت طاووس حکایت می‌کرد، به اسراری نهان واقف شدم و پی بردم که تشکیلات دربار ـ به علت فساد موجود ـ مرز بین خدمت برای رژیم و استفاده‌های شخصی را از بین برده است، و مقامات درباری از طریق کانالهایی که بوجود آورده بودند ثروت عمومی را به جیب‌های خود سرازیر می‌کنند. ۱

ادامه مطلب
تگ ها سرای تاریخ ، سایت تاریخی ، دانلود ، مقالات ، داستان های تاریخی ،تاریخ ، مطالب تاریخی ، زندگینامه ها ، سایت سرای تاریخ ، وب سایت سرای تاریخ ، تاریخ