سرای تاریخ
سرای تاریخ |مرجعی کامل درباره تاریخ ایران و جهان
 موقعیت شما در سایت : سرای تاریخ » صفحه نخست » درباهر قاجار
خبرهای سایت
  •   دسته بندی : تاریخ معاصر
  •   بازدید :15177 بار
  •   تاریخ انتشار : 1395/10/16

(از آقا محمدخان تا مظفرالدین شاه)
بحث از نوع تعامل شاهان قاجار با زیر دستانشان از این رو مهم و ضروریست که بیشترین انتقادات متوجه آن ها و نحوه حکومت داریشان بوده است. در بررسی سیر حکومت ها در طول تاریخ پرفراز و نشیب ایران چندان تفاوتی مابین ماهیت سیاسی و ساختار حکومتی آن ها با یکدیگر مشاهده نمی شود. تقریبا تمامی آن ها در یک قالب استبداد یا سلطنت مطلقه قرار می گیرند. حکومت قاجار نیز دقیقا بر طبق همین نظریه در اوایل قرن ۱۹ م تشکیل یافت. سلسله مراتب قدرت از بالا به پایین به صورت هرمی شکل (شاه- جامعه) ترسیم می یافت و راس هرم جامعه و دولت به شخص شاه اختصاص داشت. بر این اساس می توان گفت روابط مابین افراد در جامعه، به ویژه در بین افراد حکومتی و اشراف زادگان را وفاداری به شخص شاه تعیین می کرده است. برای فهم بیشتر این مسئله به دو اظهار نظر از سیاحان زمان قاجاری و به دو تحلیل از مورخان معاصر در این زمینه اشاره می شود. مالکوم در اوایل قرن ۱۹ م به هنگام بازدید از دربار قاجاریه می نویسد: «« حقوق و قوانین، نهادها و تئوری های کنترل و موازنه به هیچ روی نمی توانستند شاه ایرانی را محدود کنند و بنابراین او یکی از مستبد ترین پادشاهان جهان بود.»»(آبراهامیان، ۱۳۸۴: ۶۰) لانگلس نیز در توصیف ایران زمان فتحعلی شاه به استبداد وی اشاره و می نویسد: ««حرف پادشاه خدشنه ناپذیر است و لذا به هیچ وجه نمی توان اجرای آن را متوقف یا معلق کرد و نیز هیچ فردی نمی تواند آن را به تاخیر اندازد.»»(لانگلس، ۱۳۸۹: ۴۴)
جان فوران نیز معتقد است که ساختار حکومت ایران – قاجاریه- استبدادی و آمرانه بود و این امر تا پایین ترین سطوح دولت و جامعه امتداد می یافته. (فوران، ۱۳۸۶: ۲۱۴) و هم چنین لمبتون متذکر می شود که سلاطین حکومت قاجار به مانند پیشینیان خود، پس از کسب قدرت به صورت پادشاهان مستبدی در آمدند. آن ها به عنوان ظل الله شناخته شده و تلاش خود را هر چه بیشتر در راه شکوه و عظمت حکومت خود صرف می کردند.(لمبتون، ۱۳۸۳: ۱۸۳)از چهار تحلیل و یا اظهار نظر ذکر شده نسبت به سیاست های داخلی حکومت قاجار، کاملا شیوه استبدادی آن ها مشخص می شود. این مسئله را وضعیت و نوع زندگی مردم جامعه ایران قرن ۱۹ م نیز تشدید می کرد. مردم ایران در آستانه این قرن هم زمان با روی کارآمدن خاندان قاجاری، از لحاظ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بسیار عقب مانده تر از سایر کشورهای اروپایی بودند. تعداد زیادی از آن ها کوچ نشین، بخشی در روستاها و تعداد کمی نیز در شهرها زندگی می کردند. در این دوران به دلیل عدم وجود راه های ارتباطی و وسایل حمل و نقل، مردم ارتباط چندانی با یکدیگر نداشتند. همین موضوع آگاهی نسبتا پایینی را برای مردم ایران در مورد حقوق خویش و هم چنین اوضاع سیاسی، اجتماعی وقت به وجود آورده بود. در کنار آن بی سوادی مردم نیز مزید بر علت گشته که زندگی آن ها را در یک چارچوب بسته ای قرار داده بود.

ادامه مطلب
تگ ها سرای تاریخ ، سایت تاریخی ، دانلود ، مقالات ، داستان های تاریخی ،تاریخ ، مطالب تاریخی ، زندگینامه ها ، سایت سرای تاریخ ، وب سایت سرای تاریخ ، تاریخ