موقعیت شما در سایت : سرای تاریخ » صفحه نخست » Page 5
خبرهای سایت

شیراز به عنوان پایتخت فرهنگی ایران از ارکان هویت فرهنگی تمدن پارسی و سرچشمه تراوش ادب و هنر در طول تاریخ سراسر افتخار ایران است و وجود آثار مهم تاریخی در تعدد و تنوعی وسیع در شهر شیراز خود گواهی محکم بر این مطلب است .

لطفا  به ادامه مطلب مراجعه کنید.

ادامه مطلب

مقدمه

مسجد سفید در بخش مرکزی شهرستان مراغه در داخل بافت تاریخی و فرهنگی شهر مراغه ودر خیابان تازه احداث جام جم قرار دارد.

توضیح کامل

از کتیبه سنگ مرمری بالای درب ورودی مسجد معلوم می شود که این مسجد در دوره شاه طهماسب صفوی بنا گردیده است.

مشخصات فنی بنا پلان این مسجد مستطیل شکل است که عرض آن دو برابر طول می باشد و دارای ۳ ستون چوبی مقرنس کاری شده با پای ستونهای سنگی و سقف نقاشی شده می باشد.

نوررسانی این مسجد از طریق دو پنجره بزرگ جناغی شکل در دو جبهه جنوبی و چند پنجره کوچک در جبهه شرقی انجام می گیرد.

ادامه مطلب

نویسنده : ابوالفضل فدائی

چکیده

قیام  یحیی  بن زید قیامی به رهبری  یحیی بن زید بن علی نوه امام سجاد (ع) بر ضد حکومت بنی امیه می باشد  . این قیام در سال ۱۲۵  هجری  در زمان  حکومت  ولید بن یزید  مصادف  با دوره  امامت  امام صادق ( ع) ، در خراسان رخ داد و با انگیزه  دعوت به  کتاب خدا و سنت پیامبر  (ص)  ، امر به معروف و نهی از منکر ،  خون خواهی  امام حسین (ع) ، یاری  اهل بیت (ع) و تشکیل حکومت آغاز شد و  در نهایت  به کشته شدن یحیی و یارانش انجامید .شهادت  یحیی  به نمادی از مقاومت  در برابر امویان تبدیل شد و مردم را در همراهی   با قیام ابومسلم خراسانی در خراسان مصمم ساخت . در این مقاله  ضمن  بررسی  انگیزه ها و اهداف قیام  یحیی بن زید ،  آثار و پیامدهای  این قیام نیز  مورد بررسی قرار گرفته است .

کلید واژه :یحیی بن زید ، قیام ،خراسان ، امویان .

ادامه مطلب

 نقد و بررسی  کتاب سلوک و الملوک اثر فضل الله بن  روزبهان خنجی

 

تهیه و تنظیم :  ابوالفضل فدائی

شرح حال  فضل الله  روزبهان خنجي

فضل الله   روزبهان خنجي اصفهاني  كه  در زمان خود  به خواجه ملا  يا خواجه   مولانا  مشهور بوده  احتمالا   در سال هاي بين  ۸۵۰ تا ۸۶۰  هجري قمري  در شيراز  متولد   شد و به روايت  حسن بيگ   روملو   در سال ۹۲۷ ه.ق   دارفاني   را وداع  گفت .  او ايام  كودكي  را در آنجا  گذارنيد  .  پدر  وي  جمال الدين  از علماي بزرگ  اصفهان بود  كه  مدت زماني  را در خدمت  يعقوب  بن اوزن  حسن آق قويونلو  به  سر برد . فضل الله  پس از  گذارنيدن  تحصيلات مقدماتي   در هفده  سالگي همراه  با مادر  خود و ظاهرا  همراه با    مراد  خود جمال الدين  اردستاني  به قصد حج  شيراز  را  ترك كرد   و مدتي در مراكز علمي خارج از ايران  به درس و بحث  پرداخت . چون به موطن  خود بازگشت  در آنجا ماند  تا اينكه  دوباره  در بيست و پنچ سالگي عزم سفر كرد  . پس از   بازگشت از  اين سفر فضل الله  با  پيروي از پدرش   مدتي در دربار آق قويونلوها  در آذربايجان  به سر برد   و كتابي به نام ” بدايع الزمان  في  قصه  حي بن يقظان   را نوشت   و به وسيله آن  خود را  به سلطان  يعقوب  آق قوبونلو  (۸۹۶-۸۸۴ ق )  نزديك  و معرفي كرد . در همين    جلسه   ملاقات  با يعقوب  بود  كه فضل الله به  ميل خود   نوشتن تاريخ  سلطنت آن پادشاه   را تقبل كرد و آن  را در مقابل  كتاب جهانگشاي  جويني  ، عالم آراي  اميني ناميد .

ادامه مطلب
مدیریت امام علی در زمان خلفا

مهم‌ترین دغدغۀ امامان شیعه (ع) در طول تاریخ دین اسلام، حفظ این دین بوده است. آنها در این زمینه از هیچ کوششی فروگذار نکردند. از جمله حضرت علی (ع) که تمام تلاش خود را برای حفظ اسلام به کار بست و در این راه، حتی از حق مسلم حکومت خویش گذشت؛ تا آنجا که حتی پس از رحلت پیامبر اسلام (ص)، با وجود اینکه خلفا حکومت جامعه را بر عهده گرفتند، علی (ع) به جای انزواطلبی، گوشه‌نشینی و واگذاری امور به دست آنها، غیرمستقیم در مدیریت جامعه اسلامی مشارکت می‌کرد؛ چراکه مدیریت، از جمله مهم‌ترین عواملی است که می‌تواند جوامع را به اهداف مطلوبشان برساند. از این‌رو علی (ع) با به‌کارگیری کارکردهای مدیریتی «برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، سازمان‌دهی، هماهنگی و نظارت» جامعه را هدایت می‌کرد

چون رسول خدا (ص) از جهان رخت بربست، مسلمانان دربارۀ خلافت پس از او به منازعه برخاستند. به خدا سوگند! هرگز فکر نمی‌کردم و به خاطرم خطور نمی‌کرد که عرب پس از پیامبر (ص)، امر امامت و رهبری را از اهل بیت او بگردانند و آن را از من دور سازند! تنها چیزی که مرا ناراحت کرد، اجتماع مردم اطراف فلان شخص (ابوبکر) بود تا با او بیعت کنند! پس (از بیعت با آن شخص) خودداری کردم، تا اینکه با چشم خود دیدم گروهی از اسلام بازگشته و می‌خواهند دین محمّد (ص) را نابود سازند. ترسیدم اگر اسلام و اهلش را یاری نکنم، باید شاهد نابودی و شکاف در اسلام باشم که مصیبت آن برای من از رهاساختن خلافت و حکومت بر شما بزرگ‌تر بود؛ زیرا این، بهرۀ دوران کوتاه زندگی دنیا است که زایل و تمام می‌شود … پس برای دفعِ این حوادث به پا خاستم تا باطل از میان رفت و نابود شد (فتنۀ مرتدان) و دین، پابرجا و محکم گردید (نهج‌البلاغه، نامه ۶۲).

ادامه مطلب

امام علی (ع) ۲۵ سال بعد از رحلت پیامبر (ص) به خلافت و رهبری مسلمین برگزیده شد و نزدیک به ۵ سال حکومت مسلمین را بر عهده داشت. امام علی (ع) سعی نمود تا در این مدت در زمینه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و… اصلاحاتی را به‌وجود آورد اما در اجرای اصلاحات امام (ع) مشکلات و موانع گسترده‌ای به‌وجود آمد. مشکلات اصلی دوران خلافت امام (ع) در اجرای عدالت اقتصادی و اجتماعی و مبارزه با رفاه‌گرائی و برخی انحرافات و بدعت‌ها بروز کرد و جنگ‌های داخلی را به‌وجود آورد. بسیاری از مشکلات دنباله قتل عثمان بود و اکثر افرادی که علیه اصلاحات امام برخاستند، بهانه خود را خونخواهی عثمان اعلام نمودند. سپس اصلاحات مالی امام و دلایل مخالفت‌ها در این زمینه که از دلایل آن می‌توان از خو گرفتن مردم به روش تقسیم بیت المال در دوران عمر و عثمان اشاره کرد. برکناری والیان نالایق قبلی از دیگر اقدامات امام بود که مشکلاتی را موجب شد و این‌که در دوران خلافتشان به نبرد با سرکشان داخلی و سه جنگ جمل، صفین و نهروان در این‌راستا پرداخت. برخی از مشکلات در این زمینه عبارت بودند از: تردید برخی از سپاهیان امام در نبرد با این سرکشان به‌دلیل مسلمان بودن آنان، طولانی شدن و شدت این جنگ‌ها و کشتار به نسبت زیاد و عواملی مانند نفوذ معیارهای قومی و اشرافیت قبیله‌ای که در نهایت این عوامل موجب سستی و آشفتگی سپاهیان امام شد. هم‌چنین مشکلات اواخر حکومت امام ازجمله غارتگری‌های سپاهیان معاویه و ضعف و سستی مردم در مقابل استمداد امام که لازم است در جای خود بررسی شود.

ادامه مطلب

تهيه و تنطيم : ابوالفضل فدائي

تاريخچه بوجود آمدن طبقات

گرچه کتب تاریخ نگاری, طبقات نگاری را یکی از اصیل ترین انواع و شعب تاریخ نگاری مسلمانان به شمار مي آيند , اما در کمتر نوشته تاریخ نگاری می توان از مبانی و مبادی این شعبه سراغ گرفت تا آن جا که حتی تعریف مفهوم محوری (طبقه) را در این کتب نمی توان یافت. از سوی دیگر, مقایسه حجم فراوان کتب طبقات نگاری در رشته های مختلف با حجم بسیار اندک مباحث مقدماتی این فن, چهره ای ناهمگون از آن را به نمایش می گذارد و با مراجعه به همین مباحث اندک, این نکته آشکار می گردد که این حدیث شناسان بودند که به جهت نیاز مبرم خود به چنین مباحثی, اقدام به طرح مبانی و مبادی طبقات نگاری, همچون تعریف طبقات و فواید و اشکالات آن نمودند. با پدید آمدن دسته بندیهای سیاسی و به دنبال آن, پیدایش گرایش های مختلف کلامی در نیمه نخست قرن اول هجری و بخصوص در پایان آن, استفاده گروه های مختلف از سیره و سنت پیامبر اکرم(ص) به عنوان ابزاری برای اثبات حقانیت خود رشد فزاینده ای پیدا کرد.

این استفاده ابزاری, در آغاز در قالب هایی چون تقطیع گزارش های مربوط به سیره و سنت, و تنها بیان بخش سودمند آن در جهت منافع گروهی و تإویل آن گزارش ها صورت می گرفت که مسلمانان قبلا در هر دو بخش آن, در مورد اولین منبع معارف خود, یعنی قرآن کریم, تجارب گرانبهایی!! آموخته بودند; اما قالب سومی که به علل مختلف, اجرای آن در مورد قرآن کریم امکان پذیر نبود و به صورت گسترده ای در مورد سیره و سنت به کار گرفته شد, پدیده جعل بود. پدیده ای که گستره آن از همان آغاز محدود به سیره و سنت نشد. و به سراغ تاریخ و حوادث تاریخی نیز رفته و گزارش های فراوانی را خلق کرده است. رشد روزافزون فتوحات مسلمانان و کوچ آن ها به سرزمین های تازه فتح شده و نیز بنیان گذاری شهرهای مهمی چون کوفه و بصره, باعث پدید آمدن پاره ای از تعصبات شهری در میان مسلمانان شد که این عنصر همانند تعصب قبیله ای و نسبی, توانست پدیده جعل را به خوبی در خدمت خود گیرد و علاوه بر بیان روایاتی در فضایل شهرها از زبان پیامبر اکرم(ص), به جعل حوادث تاریخی در مورد آن ها نیز بپردازد; همچنان که با ظهور شخصیت های مهم فقهی و کلامی, و هواداری شدید گروه های مختلف مسلمانان از آن ها, استخدام این پدیده در دستور کار قرار گرفت

آنچه در این میان به رشد روزافزون این پدیده شتاب می بخشید, سایه سنگین نهی رسمی خلیفه دوم از تدوین حدیث بود که تا پایان قرن اول هجری بر سر جامعه اسلامی گسترانیده شده بود. سرانجام کار به جایی رسید که مورخان و محدثان هوشمند که در پی کسب حقیقت تاریخ اسلام و روایات نبوی بودند, تحمل نیاوردند و به فکر چاره افتادند و برای علاج این مشکل در اولین گام, مسإله اسناد را پدید آوردند; بدین ترتیب که هر گزارشگر سیره و سنت پیامبر اکرم(ص) باید گزارش خود را مستند به کسی کند که بی واسطه از او شنیده است تا آن که سلسله سند به شاهد عینی ماجرا منتهی شود.

ادامه مطلب

سیزده آبان که در مبارزه و قیام دانش آموزان متعهد و بیدار بر ضد رژیم شاه و حامیان آن به ویژه استکبار جهانی ریشه دارد، نشانه آن است که این قشر آگاه و متعهد، در راه رسیدن به اهداف والا و عظیم انقلاب اسلامی، چه در زمان طاغوت و چه پس از پیروزی شکوه مند انقلاب اسلامی، از هیچ کوششی فروگذار نکرده است.

– نامگذاری روز دانش‌آموز

روز دانش‌آموز در ایران مصادف است با ۱۳ آبان هر سال. علت نامگذاری این روز، واقعه کشتار جمعی دانش‌آموزان تهرانی می‌باشد که به نشانه اعتراض به حکومت پهلوی در صبح روز ۱۳ آبان ۱۳۵۷ در محوطه دانشگاه تهران جمع شده بودند. به منظور گرامی‌داشت این روز، ۱۳ آبان در تقویم جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز دانش‌آموز نامگذاری شده است.

– وقایع ۱۳ آبان سال ۱۳۵۷

در حالي که انقلاب اسلامي مردم ايران به رهبري امام خميني به روزهاي سرنوشت سازي نزديک مي‌شد همه اقشار مردم ايران از زن و مرد و پير و جوان، سعي در ايفا نمودن نقش تاريخي خود و عمل به تکليف الهي داشتند. در اين ميان دانش‌آموزان و نوجوانان شور و حال ديگري داشتند. صبح روز ۱۳ آبان ۱۳۵۷، دانش‌آموزان در حالي که مدارس را تعطيل کرده بودند، به سمت دانشگاه تهران حرکت کردند تا صداي اعتراض خود را به گوش همگان برسانند. اين جوانان پر شور و خداجو، گروه گروه، داخل دانشگاه شدند و به همراه دانشجويان و گروه‌هاي ديگري از مردم در زمين چمن دانشگاه اجتماع کردند.

ادامه مطلب
 (از حکومت سفاح تا دوران هارون الرشید)

چکیده:

چون حکومت امویان در اواخر دوران خود ظلم و ستم را نسبت به مردم بیش از گذشته انجام می داد و حاکمام ظالمی مانند حجاج بن یوسف ثقفی و دیگران بر مردم حکومت می کردند، مردم راه نجات خود را توسل به خاندان پیامبر و اهل بیت می دیدند و فقط اهل بیت را شایسته خلافت و حکومت اسلامی می دانستند. در چنین فضایی داعیان عباسیان در بین مردم شروع به دعوت برای قیام علیه امویان و تشکیل حکومتی با خلافت اهل بیت کردند و این دعوت آنان سرانجام باعث تجهیز سپاه علیه امویان و سقوط آنان توسط ابو مسلم خراسانی شد. اما عباسیان پس از آن که خلافت امویان را سرنگون کردند خود به بهانه این که عمو زاده های پیامبر هستند بر اریکه قدرت تکیه زدند و از همان ابتدای خلافت سعی کردند که دست علویان را از دخالت در امور خلافت کوتاه کنند و به همین دلیل به مبارزه با علویان پرداختند. علویان و خصوصا شاخه حسنی آنان که در ابتدا با جنبش عباسیان به امید تشکیل حکومتی اسلامی همراه شده بودند پس از آن که عدم وفاداری عباسیان را دیدند و از طرفی متوجه شدند که حکومت عباسیان نیز همان حکومت بنی امیه است فقط تحت نام دیگری، علیه عباسیان دست به قیام زدند. مردم نیز به دلایل مختلف از این قیام ها حمایت می کردند. در واقع این قیام ها یکی از چالش های مهم خلافت عباسی در دوران اول بود که همواره ذهن خلفا را به خود مشغول می داشت. در این مقاله بر آنیم که به علل و نتایج این قیام ها در دوران اول خلافت عباسی بپردازیم.

ادامه مطلب
قریش
قریش یکی از مشهورترین و مهم‌ترین قبایل عرب در حجاز بود. بیشتر نسب‌شناسان عقیده دارند که قریش لقب نضر بن کنانه، جد دوازدهم پیامبر گرامی اسلام بوده است؛ از این رو هر طایفه‌ای که نسب‌اش به «نضر بن کنانه» برسد، «قرشی» خوانده می‌شود و از قبیله قریش به شمار می‌آید.
برخی دیگر از دانشمندان نسب‌شناس، قریش را لقب فهر بن مالک، جد دهم پیامبر اکرم، دانسته‌اند و نسل او را قریشی به شمار می‌آوردند.
ادامه مطلب
قوم ترکمن

قومی ترک زبان عمدتاً در آسیای میانه . این قوم بازماندة ترکمانان غُز / اُغُز هستند. ترکمانان غز در قرون اولیة اسلامی در شبه جزیرة منقشلاغ/ منقشلاق، در ساحل شرقی دریای مازندران، و نواحی اطراف آن استقرار یافته بودند.

زیستگاه قوم ترکمن

قوم ترکمن از اختلاط قبایل گوناگون ترکمان غُز در منقشلاغ و اُوسِت یورت (فلاتی در مشرق منقشلاق) و رشته کوههای بَلْخان و خوارزم و بعضی قبایل بیگانه، در قرن هشتم و نهم به وجود آمد.

اکثر مردم جمهوری ترکمنستان، اهالی دشت ترکمن (ترکمن صحرا) در شمال استان گلستان، جماعاتی از ساکنان شمال استان خراسان و ساکنان بخشی از شمال افغانستان ترکمن اند. گروههای بزرگی از ترکمنها در جمهوریهای تاجیکستان و ازبکستان و قزاقستان و گروههایی از آنان در آستاراخان (هشترخان/ حاجی طرخان) و استاوروپل روسیه سکونت دارند. در استان تسن هانِ چین نیز ده‌ها هزار ترکمن زندگی می‌کنند. بجز ترکمنهای آسیای میانه، بسیاری از ترک زبانان عراق، سوریه، اردن، لبنان و ترکیه ترکمان نامیده می‌شوند.

ادامه مطلب
کتاب انسان و محیط‌زیست - پایه یازدهم

کتاب انسان و محیط‌ زیست – پایه یازدهم

ادامه مطلب
حسن صبّاح

حسن صبّاح، بنیانگذار دولت اسماعیلیه در ایران و بانی دعوت مستقل اسماعیلیه نزاری که ابتدا شیعه امامی بود و تحت تاثیر برخی از داعیان اسماعیلی به این گروه پیوست و یکی از داعیان مهم اسماعیلی شد. او سفرهای زیادی برای تبلیغ اسماعیلیه به مناطق مختلف ایران انجام داد. صباح مرکز قیام خود را الموت قرار داد و از آنجا نقشه‌هایی را برای ترویج آیین خویش و گسترش قلمرو اسماعیلی و ضربه زدن به حکومت سلجوقی طراحی کرد. او پس از درگذشت مستنصر باللّه حاکم فاطمیان از جانشینی نزار (فرزند مستنصر) حمایت کرد لذا حکومت اسماعیلیه در ایران با عنوان نزاری شهرت یافت. حسن صباح برای ترویج آیین اسماعیلی از روش جدیدی که همان تعلیم یا آموزش موثق از طریق معلمی صادق بود، بهره گرفت.

ادامه مطلب
سوالات درس به درس تاریخ(1) (پایه دهم انسانی )

کتاب تاریخ (۱) ایران و جهان باستان 

توضیحات: 

کتاب تاریخ (۱) ایران و جهان باستان دارای سه فصل است. در فصل اوّل با عنوان تاریخ‌شناسی، شما دربارۀ موضوع علم تاریخ، روش پژوهش و منابع آن علم، مطالعه و کاوش خواهید کرد. محتوای این فصل به شما کمک می‌کند که پی ببرید تاریخ چگونه و با استفاده از چه منابع و مآخذی، پژوهش و نوشته می‌شود. فصل دوم کتاب به تاریخ جهان و فصل سوم به تاریخ ایران در دوران باستان اختصاص دارد. انتظار می‌رود که شما بخشی از آموخته‌هایتان در فصل اوّل را در فصل‌های دوم و سوم، به کار بندید و مهارت کاوشگری خود را تقویت نمایید.

ادامه مطلب
سوالات درس به درس تاریخ(2) (پایه یازدهم انسانی )
ادامه مطلب

محتوا و مطالب کتاب تاریخ ۳، اختصاص به دورۀ معاصر تاریخ ایران و جهان دارد. با توجه به تأثیر فزایندۀ حوادث جهانی بر رویدادها و تحولات ایران در دوران معاصر، مطالب تاریخ جهان و ایران به شکل درهم‌تنیده و بدون بخش‌بندی تدوین و ساماندهی شده است. این درهم تنیدگی به دانش آموزان کمک می‌کند که تأثیر متقابل رویدادهای خارجی و اتفاقات داخلی را راحت‌تر و بهتر درک کنند.

ادامه مطلب
تگ ها سرای تاریخ ، سایت تاریخی ، دانلود ، مقالات ، داستان های تاریخی ،تاریخ ، مطالب تاریخی ، زندگینامه ها ، سایت سرای تاریخ ، وب سایت سرای تاریخ ، تاریخ