سرای تاریخ
سرای تاریخ |مرجعی کامل درباره تاریخ ایران و جهان
 موقعیت شما در سایت : سرای تاریخ » صفحه نخست » معاصر
خبرهای سایت
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :749 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۲۹
 خارجیان علاقه خاصی به نظام قضایی ایران داشتند؛ زیرا تا سال ۱۳۴۷ه.ق/ ۱۹۲۸م از حقوق ویژه کاپیتولاسیون استفاده می‌کردند. تا زمان انعقاد عهدنامه ترکمانچای بین ایران و روسیه در سال ۱۲۴۴ه.ق/ ۱۸۲۸م (که مبنای تعامل با ملل کامله‌الوداد را با سایر دولت‌هایی که با ایران رابطه داشتند تشکیل می‌داد) وضعیت حقوقی خارجیان (به‌ویژه اروپاییان) کاملا به عرف و عادت بستگی داشت.در روزگار صفویه؛ افشاریه و زندیه اروپاییانی همچون انگلیسی‌ها، فرانسوی‌ها، هلندی‌ها، روس‌ها از حقوق کاپیتولاسیون که شاهان متوالی اعطا کرده بودند، بهره‌مند می‌شدند.

ماهیت و میزان این حقوق به مقتضای زمان تغییر می‌کرد اما به‌طور کلی اروپاییان حق داشتند تا مطابق با قوانین خودشان (در مورد کمپانی‌های هندشرقی) با کنسول‌های خودشان محاکمه شوند. گرچه شاهان قاجار حقوق مشابهی به روس‌ها و انگلیسی‌ها (دو ملتی که تعداد زیادی از اتباعشان در ایران کار و زندگی می‌کردند) اعطا نکرده بودند، کنسول‌های روسیه و بریتانیا مجاز بودند که اقتدار قضایی خود را در دعاوی حقوقی و کیفری اتباع خود به‌کار گیرند.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :902 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۲۶

مدتی است که مصدق‌ستیزان موضوع امت‌گرا بودن دکتر مصدق را پیش کشیده‌اند و یکی از گفته‌های مصدق درباره فروش نفت به کشورهای اسلامی را تحریف می‌کنند و اینچنین نتیجه می‌گیرند که مصدق امت گرا بود. آنها حتی پا را فراتر می‌گذارند و از اصطلاح «نفت اسلامی» درباره ملی شدن صنعت نفت استفاده می‌کنند.

شاید این اشخاص ادبیات سطح پایین در دنیای سیاست را بیشتر می‌پسندند و درکی از ادبیات دیپلماتیک ندارند بنابراین تعجبی ندارد که متوجه معنا و مفهوم گفته‌های دکتر مصدق نشوند. در واقع مصدق‌ستیزان گویا سواد کافی برای درک سخنان این بزرگ مرد تاریخ معاصر را ندارند. طبیعی است که دکتر مصدق همواره با ادبیات محترمانه و البته دیپلماتیک سخن می‌گفت.

در نوشتار پیش رو به این تحریف مصدق‌ستیزان پاسخ می‌دهیم تا مشخص شود موضوع از چه قرار است.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :834 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۱۵
  افزایش قیمت‌ها و گرانی‌ها با شورش‌ها در تاریخ معاصر ایران پیوند ناگسستنی دارد. ماجرای گرانی قند در دوره قاجار که باعث به فلک بسته شدن تجار قند در تهران از سوی «میرزا احمد علاء‌الدوله» والی تهران که با نظر «عبدالمجید میرزا عین‌الدوله» صدراعظم وقت و بدون در نظر گرفتن شکست روسیه از ژاپن در سال ۱۹۰۵ میلادی و ارتباط گرانی قند با آن رویداد، سختگیری بر تجار قند را انجام داد، یکی از عوامل مؤثر در انقلاب مشروطیت ایران شد.

در آن زمان قند مصرفی ایران بیشتر از روسیه وارد می‌شد. گران شدن قند در روز‌های آخر رمضان ۱۳۲۳ هجری قمری-١٢٨٤ هجری شمسی در تهران منجر به اعتراض تاریخی شد که راه را برای انقلاب مشروطه هموار ساخت.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :1055 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۷

صنعت برق از میانه‌های دوره قاجار، هنگام سلطنت ناصرالدین‌شاه به ایران وارد شد. روشنایی خانه‌ها تا پیش از پیدایش کارخانه برق، به شیوه سنتی به وسیله چراغ‌ها و فانوس‌های دستی انجام می‌گرفت. کوی‌ها و خیابان‌ها اما وضعیتی دگرگونه داشتند.

عبدالله مستوفی در کتاب شرح زندگانی من دراین‌باره می‌نویسد «در اینوقت کوچه‌ها چراغ عمومی نداشت، فقط اعیان دم در خانه‌های خود چراغی به جرز وصل به در خانه نصب می‌کردند.

بنابر این فانوس و فراش فانوس‌کش یکی از لوازم زندگی بود. عظمت این فانوس که گاهی قطر دایره سیلندری آن به نیم و بلندی آن به یک ذرع می‌رسید، از حیثیت اجتماعی صاحب آن حکایت می‌کرد. بدون اینکه نظامنامه داشته و اندازه‌ای برای قطر و قواره آن با مقام صاحب فانوس معین باشد، مردم حق و حسابدان آن دوره هیچوقت از حد خود تجاوز نکرده و فانوس بزرگتر از آنچه باید و شاید جلو خود نمیانداختند».

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :1208 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۰۹

صد و اندی سال از انقلاب مشروطه می‌گذرد. درباره مشروطه و وقایع منتهی به نخستین انقلاب ایران در دوره مدرن بسیار گفته و نوشته‌اند. از روزهای نخست واقعه تا همین امروز تاریخ‌نگاری مشروطه همچنان ادامه دارد: از مورخان نخستین که با نگاهی از سر شگفتی و تحسین به مجاهدان و مبارزان مشروطه می‌پرداختند تا گرایش غالب بعدی که دیدگاه انتقادی به مشروطه و مشروطه‌خواهان داشت و بعدها نیز تاریخ‌نگاران اجتماعی که با رویکرد «تاریخ از پایین» می‌کوشند انقلاب مشروطه را در زمینه و زمانه خود بسنجند و بسترهای مادی و نقش مردم را در تحولات جامعه عصر مشروطه نشان دهند.

بی‌تردید فهرست‌کردن عناوین نوشته‌هایی که مستقیم یا غیرمستقیم به جنبش مشروطه‌خواهی و ریشه‌های شکل‌گیری آن در تاریخ معاصر پرداخته‌اند و نوشتن توضیح مختصری بر این نوشته‌ها که بالغ بر هزار جلد کتاب و تعداد بیشتری مقاله، ‌سخنرانی، پایان‌نامه و دیگر آثار تحقیقی است، خود در قالب کتابی حجیم می‌گنجد که برخی محققان پیش‌تر انجام داده‌اند.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :1242 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۳/۰۹

ایران به دلیل داشتن موقعیت استراتژیک و منابع غنی از جمله نفت، از دیرباز موردتوجه کشورهای استعمارگر بوده است. به‌طوری‌که کشورهای استعمارگر همواره در طول تاریخ تلاش نمودند بر منابع غنی ایران سیطره یابند و از موقعیت استراتژیک آن در جهت افزایش قدرت و نفوذ خود، نهایت استفاده را ببرند. نمونه آن را می‌توان در جنگ جهانی دوم مشاهده نمود، نیروهای متفقین برای این‌که سلاح و تجهیزات لازم را به شوروی برسانند، از موقعیت مکانی و نفت ایران نهایت استفاده را بردند و از این طریق توانستند آلمان‌ها را شکست دهند.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :3843 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۲۳

انقلاب اسلامی ایران، حرکت بزرگ مردم به رهبری امام خمینی، از مراجع تقلید شیعه در قم که در سال ۱۳۵۷ش./۱۹۷۹ م. موجب سقوط نظام پادشاهی و ایجاد نظام جمهوری اسلامی شد.

این انقلاب که با رهبری مراجع تقلید شیعه آغاز و اوج گرفت، بنیان گذاری حکومتی جمهوری اسلامی ایران، مبتنی بر احکام اسلامی و باورهای شیعه را در پی داشت. در این جریان روحانیان شیعه سهم بزرگی در هدایت و آگاهی‌بخشی به مردم و هدایت مبارزات داشتند. عبارت جمهوری اسلامی که در شعارهای مردمی تکرار می‌شد برگرفته از اندیشه‌های رهبری انقلاب (امام خمینی) بود.

آغاز این حرکت تاریخی با اعتراضات آیت الله خمینی و دیگر علمای دینی به رفتارهای خلاف دین دستگاه حکومتی از سال ۱۳۴۱ آغاز شد. در سال ۱۳۴۲ امام خمینی در پی اعتراضات تند به حکومت در روز عاشورا و در مدرسه فیضیه قم بازداشت شد. این واقعه موجب رخداد ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ ه‍.ش و حرکت‌های اعتراضی مردم و درگیری با ماموران حکومتی در برخی شهرها شد و در نتیجه کشتار برخی معترضان گردید.
اعتراض مجدد آیت الله خمینی به عدم رعایت شرع اسلام در جریان تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی در مجلس وقت باعث دستگیری دوباره وی در ۱۳ آبان ۱۳۴۳ ه‍.ش و تبعیدش به ترکیه و پس از آن نجف گردید. مبارزات انقلابیون در خفا ادامه یافت تا این که درگذشت مشکوک سید مصطفی خمینی فرزند آیت الله خمینی در آبان ماه ۱۳۵۶ ه‍.ش باعث علنی شدن دوباره مخالفت‌های مردم با نظام سلطتنی شد.

انتشار مقاله‌ای با عنوان ایران و استعمار سرخ و سیاه در روزنامه‌اطلاعات که در آن به مراجع شیعه و به خصوص رهبر انقلاب توهین شده بود موجب تشدید حرکت‌های اعتراضی گردید. برخورد خشن و مسلحانه ماموران رژیم پهلوی در تاریخ ۱۹ دی ۱۳۵۶ش در قم به گسترده شدن اعتراضات و سرایت آن به شهرهای دیگر انجامید. از این تاریخ به بعد با برگزاری چهلم کشته‌شدگان واقعه ۱۹ دی قم و پس از آن شهر‌های دیگر، کشور ایران دستخوش درگیری‌های گسترده و سراسری شد. با تشدیداعتراضات مردمی، محمد رضا پهلوی در ۲۶ دی ۱۳۵۷ش کشور را ترک کرد.

امام خمینی که از عراق به پاریس رفته بود و با مصاحبه‌ها و پیام‌های خود انقلاب را رهبری می‌کرد در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ ه‍.ش به ایران بازگشت و در ۲۲ بهمن همان سال نظام پادشاهی رسماً سقوط کرد.

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :4404 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۲۲

سرانجام در بیست و دوم بهمن سال هزاروسیصدوپنجاه وهفت خورشید انقلاب مردمی ایران پیروز شد، محمدرضا شاه فرار کرده بود و بختیار دست از پادراز تر مانده بود؛ و پس‌ازآن همه بگیروببندها خاندان پهلوی به شکل تحقیرآمیزی از ایران رانده شدند؛ استعمار در ایران تمام‌شده بود و ایران به استقلال تاریخی ایی رسیده بود؛ شاه تا زمان مرگش در سال پنجاه‌ونه کشورهای مختلفی را برای اقامت انتخاب کرده بود که هر بار با مشکلاتی روبرو می‌شد و کشوری به او اجازه اقامت نمی‌داد؛ همسر رضاشاه و مادر محمدرضا شاه پهلوی نیز با کمک شهرداری نیویورک و در ضمن خاک‌سپاری افراد معتاد، ولگرد، بی‌خانمان و جنازه‌های فاقد هویت بدون هیچ مراسمی در گور دسته‌جمعی در کنار بندر نیویورک دفن شد. (۱)


پی‌نوشت:

۱) کتاب تاج‌الملوک، صفحه ۴۸۵

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :3129 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۱۹

می‌توان با یک بررسی کلی وجه شباهت‌هایی را میان انقلاب نبوی رسول گرامی اسلام صلی‌الله علیه وآله وسلم و انقلاب ایران برشمرد.

هرچند که این دو انقلاب ازنظر زمانی و فرهنگ مردمی و موقعیت جغرافیایی و زبان و قومیت انقلابیون با یکدیگر تفاوت روشنی دارند؛ اما در یک سری مسائل اساسی وجه اشتراک‌هایی دارند که اگر در هر قوم و ملت دیگری این ویژگی‌ها یافت شود می‌توان گفت که آن‌ها هم خواهند توانست انقلابی اسلامی بر پایه عدل و تکریم مردم و معارف حقۀ الهی تشکیل بدهند.

وجود رهبری واحد عادل که جامعه را به‌طور عالمانه بر اساس موازین اعتقادی و دینی به سمت کمال و سعادت هدایت می‌کند و موردقبول عموم مردم است و تلاش دارد ادامه‌دهندۀ راه انبیاء و امامان علیهم‌السلام و مدافع حقوق مستضعفین است و در برابر استکبار و ظلم سر خَم نمی‌کند از ویژگی‌های اصلی‌ای است که می‌توان وجه اشتراک این دو انقلاب دانست. (۱)


پی‌نوشت:

۱) برای مطالعه بیشتر به منابع زیر مراجعه نمایید:

صحیفه امام، جلد ۹، صفحه ۵۱؛ صحیفه امام، جلد ۱۰، صفحه ۴۸۰؛ صحیفه امام، جلد ۱۴، صفحه  93؛ صحیفه امام، جلد ۷، صفحه ۵۴؛ صحیفه امام، جلد ۱۶، صفحه ۱۳۸

ادامه مطلب
  •   دسته بندی : معاصر
  •   بازدید :2976 بار
  •   تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۱/۱۹

ستقلال یکی از عناصر مهم برای کشورها است؛ استقلال اقسام مختلفی دارد مثل استقلال ارضی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی؛ نقطه مقابل استقلال، بردگی است که در آن کشور بالاسری، از برده‌ی خود بیگاری می‌کشد و در این معادله منافع و آینده کشورِ برده، کوچک‌ترین اهمیتی ندارد و صرفاً مانندِ آب‌میوه‌ای است که دارایی آن مکیده و سپس دور ریخته می‌شود.

بازه زمانی‌ای که یک کشور مورد استثمار و بهره‌کشی بوده، در کلام مردم آن دوران پرشوری به‌حساب نمی‌آید و چه‌بسا سعی در حذف آن از خاطره‌ها شود.

کشور ما ایران، چنین دورانی را پشت سر گذاشته و هم‌اکنون نزدیک به چهل سال است که در آزادی به سر می‌برد؛ ولی قبل از آن حکومت‌های فراوانی کشورمان را به این حقارت کشانده بودند که نزدیک‌ترینشان حکومت پهلوی است؛ حکایتی از دومین و درواقع آخرین شاهِ این حکومت، ارائه می‌شود:

یک روز محمدرضا که خیلی ناراحت بود به من گفت: مادر جان! مرده‌شور این سلطنت را ببرد که من شاه و فرمانده کل قوا هستم و بدون اطلاع من هواپیماهای ما را برده‌اند ويتنام آن موقع جنگ ویتنام بود و آمریکایی‌ها که از قدیم در ایران نظامی داشتند هر وقت احتیاج پیدا می‌کردند از پایگاه‌های ایران و امکانات ایران با صلاح دید خود استفاده می‌کردند و حتی اگر احتیاج داشتند از هواپیماها و یدکی‌های ما استفاده می‌کردند برای پشتیبانی از نیروهای خودشان در ویتنام.

حالا بماند که چقدر سوخت مجانی می‌زدند و اصلاً كل بنزین هواپیماها و سوخت کشتی‌هایشان را از ایران می‌بردند. (۱)

پی‌نوشت:

۱) تاج‌الملوک، صفحه ۳۸۷

ادامه مطلب
صفحه 1 از 512345
تگ ها سرای تاریخ ، سایت تاریخی ، دانلود ، مقالات ، داستان های تاریخی ،تاریخ ، مطالب تاریخی ، زندگینامه ها ، سایت سرای تاریخ ، وب سایت سرای تاریخ ، تاریخ